Akne kod adolescenata: Uzroci, simptomi, vrste i efikasni načini liječenja akni uobičajenih na licu i tijelu

Šta su akne i koliko su česte?

Akne predstavljaju zapaljenje pilosebacealnih jedinica seboroičnih regija, koje se javljaju najčešće kod adolescenata. Ova kožna bolest je jedna od najčešćih dermatoza na licu, leđima, grudima i ramenima. Oko 80% adolescenata ima akne, pri čemu su češće i teže kod muškog pola. Početak nastanka akni kod djevojaka je uglavnom između 10. i 17. godine, a kod dječaka između 14. i 19. godine. Trajanje akni obično je 4 do 5 godina, ali može potrajati i znatno duže.

Uzroci i faktori koji pogoršavaju akne

Pojavu i pogoršanje akni izazivaju različiti faktori. Glavna je hormonska zavisnost jer su akne androgen-zavisna dermatoza. Emocionalni stres može pojačati stanje postojećih akni i doprineti pojavi novih. Pritisak i okluzija kože doprinose razvoju akni, dok genetika igra značajnu ulogu, naročito kod težih oblika. Takođe, određeni lijekovi kao što su litijum, hidantoin, topički i sistemski kortikosteroidi, oralni kontraceptivi i androgeni mogu izazvati ili pogoršati akne. Važno je naglasiti da hrana poput čokolade i masnih jela ne izaziva akne.

Patofiziologija i klinički oblici akni

Akne nastaju usled abnormalne keratinizacije i složene interakcije androgenih hormona, bakterija Propionibacterium acnes i viralnih faktora u pilosebacealnim jedinicama predisponiranih osoba. Primarne promjene su komedoni od kojih se dalje razvijaju inflamatorni oblici. Klinički se javljaju kao polimorfne promjene i dijele se na:

• Acne comedonica – dominiraju neinflamatorni otvoreni i zatvoreni komedoni;
• Acne papulosa – prisutne su upalne papule;
• Acne papulopustulosa – papule sa gnojnim vrhom;
• Acne nodulocysticae – duboke upalne čvoriće koje mogu ostaviti ožiljke.

Ožiljci mogu biti različitog oblika i intenziteta, uključujući hiper- ili hipotrofične ožiljke.

Terapija akni

Izbor terapije zavisi od težine, trajanja bolesti, psihološkog uticaja, prisustva ožiljaka i dosadašnjeg odgovora na terapiju. Moguće su lokalne i sistemske terapije. Lokalno se koriste benzoil peroksid, antibiotici, azelaična kiselina, kortikosteroidi i retinoidi. Sistemski lijekovi uključuju oralne antibiotike, hormonsku terapiju, prednizolon, antiandrogene, spironolakton i izotretinoin. Fizikalni tretmani su ekspresija komedona, krioterapija, elektroforeza, laserski tretmani i fototerapija.

Trajanje liječenja je individualno: lokalna terapija se primjenjuje i tokom godina, oralni antibiotici obično 6 do 7 mjeseci, oralni kontraceptivi do 4 godine, a izotretinoin 4 do 6 mjeseci.