Hepatitis A: Simptomi, Prenos, Prevencija i Savremene Vakcine za Zaštitu Jetre

Šta je hepatitis A?

Hepatitis A, poznat i kao epidemični hepatitis ili zarazna žutica, predstavlja akutnu upalnu bolest jetre izazvanu RNK virusom koji se prenosi fekalno-oralnim putem. Ova bolest je izrazito zarazna i može se pojaviti povremeno ili kao epidemija, naročito kada su sanitarni uslovi narušeni, poput perioda poslije prirodnih katastrofa kao što su poplave.

Rasprostranjenost i prenos virusa

Hepatitis A se javlja širom svijeta, ali je endemski i učestalije se širi u manje razvijenim zemljama Afrike, Bliskog i Dalekog istoka te Južne i Srednje Amerike. Primarni način prenošenja je feko-oralni, poznat i kao bolest prljavih ruku, a kontaminacija nastaje usled loših higijenskih navika i kontakta sa fekalijama na rukama. Deca su najosjetljivija grupa i kod njih je bolest obično blaža.

Infekcija se može proširiti i zagađenom vodom ili hranom, naročito namirnicama koje nisu dovoljno termički obrađene, poput sirovih školjki iz kontaminiranih voda. Virus može prenijeti i osoba u inkubacionom i akutnom stadijumu bolesti.

Klinička slika i dijagnoza

Inkubacija traje od 2 do 4 sedmice, a simptomi uključuju povišenu temperaturu, bolove u mišićima i zglobovima, mučninu, povraćanje i ponekad proljev. Žutica se javlja nakon pada temperature, uz žućenje kože i beonjača, taman urin i svijetlu stolicu što ukazuje na povećanu jetru. Većina pacijenata se oporavlja spontano u roku od nekoliko sedmica, a hronični tok bolesti nije zabilježen.

Laboratorijski nalazi pokazuju povišene jetrene enzime i bilirubin, a imuni sistem stvara specifična antitela IgM koja ostaju prisutna 6 do 12 mjeseci. Prisustvo IgG antitijela ukazuje na preležan hepatitis ili vakcinalni imunitet.

Prevencija i liječenje

Prevencija se zasniva na održavanju lične i sanitarne higijene, pranje ruku, sigurno odlaganje otpada i upotrebi zdravstveno ispravne hrane i vode. Vakcinacija je ključna preventiva i preporučuje se putnicima, medicinskom osoblju, radnicima u prehrambenoj i komunalnoj industriji, osobama sa hroničnim bolestima jetre, kao i ranjivim grupama poput homoseksualaca i intravenskih korisnika droga.

Vakcina se daje u dvije doze, a postoji i kombinovana vakcina za hepatitis A i B koja obezbjeđuje dugotrajnu zaštitu. Terapija oboljelih je simptomatska, uključuje odmor, dijetu, održavanje elektrolitske ravnoteže i snizivanje temperature. U težim slučajevima potrebna je hospitalizacija.