Lajmska bolest: Uzroci, simptomi i najsavremenije metode dijagnoze i liječenja infekcije od krpelja

Uzročnik i prenošenje Lajmske bolesti

Lajmska bolest je prvi put prepoznata 1975. godine tokom epidemije juvenile artritisa, dok je 1981. Burgdorfer izolovao bakteriju Borreliju iz krpelja. Borrelija je gram negativni, spiralno uvijeni pokretni štapić koji pripada porodici Spirohetacea. Osnovni rezervoari bakterije su krpelji, glodari i jeleni, a infekcija se prenosi sa krpelja na ljude i domaće životinje. Bolest se najčešće pojavljuje sezonski, od ranog proljeća do kasne jeseni, naročito kod osoba koje često borave u prirodi, bilo profesionalno ili rekreativno.

Klinička slika

Ujedom krpelja može nastati Lajmska bolest, koja počinje lokalnim otokom i crvenilom na mjestu uboda u periodu od 3 do 32 dana nakon ujeda. Ovo crvenilo je toplo i uglavnom bezbolno. Kod polovine pacijenata slične promjene mogu se pojaviti i na drugim dijelovima tijela, dok kod oko 15% može doći do potpune odsutnosti kožnih promjena. Uz kožne simptome, mogu se javiti povišena temperatura, jeza, opća slabost, glavobolja i uvećanje regionalnih limfnih čvorova. Bez pravovremene dijagnoze i liječenja, bolest prelazi u drugi stadijum sa neurološkim i kardiološkim simptomima, te bolovima u zglobovima. Neliječena bolest može u završnoj, trećoj fazi dovesti do težih neuroloških simptoma i oštećenja zglobova i kože.

Dijagnostika i liječenje

Dijagnoza se zasniva na kliničkoj slici i istoriji ujeda krpelja, a potvrđuje serološkim testovima ELISA i indirektne imunofluorescencije za otkrivanje IgM antitela od prve nedjelje bolesti, s maksimumom između 5. i 6. nedjelje. Nakon 1 do 3 mjeseca javljaju se IgG antitela koja dugo ostaju prisutna. Za dokazivanje infekcije koristi se i PCR metoda.

Liječenje zavisi od faze bolesti. U ranoj fazi preporučuju se penicilin 800.000 IJ, tetraciklini 2g dnevno ili eritromicin iste doze tokom najmanje dvije sedmice ili do povlačenja simptoma. U drugoj fazi preporučuje se dvonedeljna terapija visokim dozama kristalnog penicilina ili ceftriaksona (2g), te nastavak hloramfenikolom ili tetraciklinima do nestanka simptoma. U trećoj fazi glavne terapije su ceftriakson i longaceph u trajanju do šest sedmica, dok se kod neuspeha antibiotika primjenjuju kortikosteroidi.