Lepra: Uzrok, simptomi, dijagnoza i savremeno liječenje Hansenove bolesti

Uzrok i prenos lepre

Lepra je izazvana bakterijom Mycobacterium leprae, poznatom i kao Hansenov bacil. Infekcija se najčešće prenosi dugotrajnim kontaktom sa zaraženim osobama. Faktori rizika uključuju lošu higijenu, neadekvatnu ishranu, pothranjenost usljed drugih bolesti, veliku gustinu stanovanja i slične uslove. Zarazni su sekret iz nosa, ispljuvak, sadržaji iz kožnih lezija, krv, urin, majčino mlijeko, sperma i vaginalni sekret, pri čemu je direktan kontakt češći način prenosa.

Klinička slika i oblici lepre

Inkubacioni period varira od nekoliko mjeseci do godina. Postoji nekoliko oblika lepre sa zajedničkim početnim simptomima – nekarakterističnim promjenama na koži i sluzokoži. Najteži oblik je lepromatozna lepra (tip L) koja je veoma zarazna i karakteriše se nodoznim ili pločastim infiltratima u simetričnom rasporedu, naročito na licu, nosu i ušnim školjkama. Oštećenja uključuju gubitak kose i nokata, te hronični atrofični rinitis sa oštećenjem nosa. Promjene mogu zahvatiti i druge organe, limfne žlijezde budu uvećane, dok se javljaju i neurološki simptomi sa paralizom. Tromjesečna terapija može izazvati tzv. "lepra reakciju" sa pogoršanjem simptoma i povišenom temperaturom.

Tuberkuloidna lepra (tip T) se razvija sporije, ima bolju prognozu i manju zaraznost. Prisutni su crveni ili ljuskavi infiltrati u asimetričnom rasporedu, sa promjenama senzibiliteta i čestim trofičnim ulceracijama, ali bez zahvatanja sluzokože, kose i noktiju. Indeterminantni oblik (tip I) je nestabilan i može prerasti u lepromatoznu ili tuberkuloidnu formu, sa nepravilno pigmentovanim leukomelanodermičnim plakovima i polineuritisom. Prognostika zavisi od pravovremenog liječenja, dok je najlošija kod lepromatoznih slučajeva.

Dijagnostika i liječenje

Serološke reakcije na sifilis često su pozitivne kod pacijenata sa leprom. Mitsuda ili lepromin test ukazuje na imunološki status i ima važnu prognostičku ulogu: pozitivan je kod tuberkuloidne lepre, a negativan kod lepromatozne. Terapija se oslanja na kombinaciju lijekova, naročito dapsona u dozi od 50-100 mg dnevno tokom tri godine, te rifampicina i klofazimina, koji djeluju baktericidno. Najbolji rezultati su kod tuberkuloidnog oblika. Izolacija pacijenata je potrebna dok su pozitivni u bakteriološkim nalazima.