Periferna vaskularna bolest i intermitentna klaudikacija: simptomi, uzroci i savremeno lečenje arterioskleroze

Šta je periferna vaskularna bolest?

Obliterantna arterioskleroza, danas poznata kao periferna vaskularna bolest, predstavlja najčešću patologiju perifernog arterijskog sistema. Najznačajniji simptom ove bolesti je intermitentna klaudikacija, odnosno bol u ekstremitetima koji se javlja prilikom hodanja.

Uzroci i faktori rizika

Glavni faktor rizika za nastanak ove bolesti je pušenje. Takođe, dijabetes, hipertenzija i povišen nivo holesterola značajno doprinose razvoju bolesti. Udruženi faktori kao što su povećani fibrinogen, hematokrit i viskozitet krvi, kao i uticaji iz okoline poput hladnoće, vlage i prošlih promrzlina, dodatno pogoršavaju stanje. Bolest često prati opstruktivni bronhitis, poliglobuliju, trombocitozu i dehidraciju. U dve trećine pacijenata bolest je povezana sa unutarkoronarnim i cerebrovaskularnim oboljenjima.

Klinička slika i simptomi

Glavni simptom je bol u zahvaćenim ekstremitetima, koja varira u zavisnosti od lokacije oštećenja arterija. Bol u zadnjici ukazuje na probleme na nivou račve aorte, u butini na problema u ilijačnim arterijama, a u potkolenici na femoralne i poplitealne arterije. Tegobe u stopalu govore o oštećenju arterija ispod trifurkacije potkolenice. Bol se najčešće javlja prilikom hodanja, a razdaljina koju pacijent može preći bez bola naziva se distanca klaudikacije. U kasnijim fazama bol postaje stalan, može se javiti i u mirovanju, a često prethode senzacije hladnoće, utrnulosti i mravinjanja.

Na koži se mogu vidjeti promjene poput bledila, cijanoze, marmorizacije, kao i trofičke promjene kao što su stanjena koža, gubitak dlakavosti i oštećenja noktiju. Mišići zahvaćenih ekstremiteta atrofiraju, a u težim slučajevima mogu nastati ulceracije i gangrena. Puls ispod stenoze je slab, dok je iznad okluzije pojačan.

Postavljanje dijagnoze

Dijagnoza se temelji na kliničkoj slici, anamnezi i objektivnom pregledu, a potvrđuje se ultrazvučnim pregledima (doppler i dupleks ultrazvuk) i arteriografijom.

Metode lečenja

Lečenje podrazumijeva prevenciju putem prestanka pušenja, promjenu načina ishrane i higijensko-dijetetskih mera. Neophodno je izbjegavati hladnoću i vlagu, te obezbijediti udobnu obuću. Farmakološko lečenje uključuje antiagregacione lekove kao što su aspirin, tiklopidin, klopidogrel, kao i vazoaktivne lekove poput nafidrofurila. Hemoreološki lekovi poput pentoksifilina i biljni preparati kao što su ginko biloba se takođe primjenjuju. U težim slučajevima koristi se hirurška intervencija – endarterektomija, rekonstrukcija arterije ili simpatektomija. Kada druge terapije ne donesu rezultat, neophodna je parcijalna amputacija.