Sve što treba znati o virusu rubeola: Simptomi, načini prenosa i zaštita vakcinom

Virus rubeola i njegovo dejstvo

Virus rubeola pripada rodu Rubivirus u familiji Togaviridae i spada u RNK viruse. Okruglog je oblika, veličine 60-70 nm, sa lipidnim omotačem. Replikuje se unutar citoplazme ćelije. Virus je neotporan na spoljašnje uslove, a hemijska sredstva ga brzo inaktiviraju. Rubeola ima teratogeno dejstvo na plod kod trudnica.

Način prenošenja i infektivnost

Jedini prirodni rezervoar virusa je čovjek. Infektivni izvor je nazofaringealni sekret osobe u posljednjoj trećini inkubacionog perioda. Bolesnik je zarazan pet dana prije pojave osipa i pet dana nakon njegovog nestanka. Prenos se odvija kapljičnim putem u uslovima bliskog kontakta.

Klinika i stadijumi bolesti

Rubeola je blaga akutna bolest iz grupe osipnih groznica, karakteriše se nespecifičnom ospom, uvećanjem subokcipitalnih limfnih čvorova i potencijalnim oštećenjima ploda kod trudnica. Klinički se ispoljava kroz tri stadijuma:

Kataralni stadijum: Nastupa nakon inkubacije od oko 14 dana, traje 1-2 dana sa blagim povišenjem temperature i simptomima zapaljenja gornjih disajnih puteva. Može biti praćen uvećanjem potiljačnih limfnih žlijezda, konjunktivitisom, rinitisom i tonzilitisom. Često prolazi nezapaženo.

Osipni stadijum: Temperatura raste, simptomi su izraženiji, a pojavljuje se ospa koja počinje na licu i širi se po tijelu. Ospa ne izaziva subjektivne tegobe i povlači se bez ožiljaka. Prisutno je crvenilo ždrijela, limfadenopatija u vratu, pazuhu, preponama, uz uvećanje slezine. Traje obično 3-4 dana, može duže kod odraslih uz malaksalost i bolove u zglobovima i mišićima.

Rekonvalescentni stadijum: Odlikuje se postepenim povlačenjem simptoma i osipa, i postepenim smanjenjem limfadenopatije koja može potrajati i do tri nedelje.

Kongenitalna rubeola i njen značaj

Kongenitalna rubeola nastaje kao intrauterina infekcija ploda od majke koja je bolovala od rubeole u toku trudnoće. Infekcija u prvom tromjesečju može dovesti do spontanog prekida trudnoće, mrtvorođenčeta ili rođenja djeteta sa teškim anomalijama kao što su gluvoća, oštećenja srca i oka.

Prolazni simptomi kod novorođenčadi uključuju trombocitopeničnu purpuru, anemiju, oštećenje jetre i zastoj u razvoju, dok trajni problemi obuhvataju srčane defekte, gluvoću, mikrocefaliju i mentalni zaostatak.

Dijagnostika i liječenje

Dijagnoza se postavlja izolacijom virusa iz brisa ždrijela, krvi, urina i drugih tjelesnih tečnosti. Serološki testovi uključuju inhibiciju hemaglutinacije i ELISA metod za detekciju IgM antitijela. Virus može biti potvrđen PCR tehnikom.

Liječenje rubeole nije specifično; u slučajevima artralgija koriste se nesteroidni antiinflamatorni lijekovi poput aspirina. Najefikasnija zaštita je vakcinacija, koja sprečava širenje infekcije i komplikacije kod trudnica.