Sve što trebate znati o infekciji urinarnog trakta: simptomi, uzroci i najsavremeniji pristupi lečenju UTI kod žena i muškaraca

Uvod u infekciju urinarnog trakta (UTI)

Infekcija urinarnog trakta (UTI) izaziva značajne zdravstvene probleme, a lečenje zavisi od različitih kliničkih uslova. Cilj terapije jeste ublažavanje simptoma, sprečavanje komplikacija i ponovnih infekcija, ali i racionalna upotreba antibiotika. UTI su najčešće bakterijske infekcije sa velikim ekonomskim uticajem: u SAD godišnje 7 miliona pacijenata traži lekarsku pomoć zbog njih, a 15% svih antibiotika se koristi za njihove lečenje.

Učestalost i dijagnostika

Infekcije mokraćnih puteva javljaju se češće kod žena i mladih osoba, posebno onih sa predisponirajućim faktorima poput kongenitalnih anomalija, seksualne aktivnosti i menopauze. Procjenjuje se da 20% žena doživi barem jednu UTI u životu. Dijagnoza se temelji na kvantifikaciji bakterija u urinu, mada se simptomi mogu pojaviti i pri nižim brojevima kolonija, dok prisustvo više vrsta bakterija ukazuje na kontaminaciju. Uzorak se uzima srednjim mlazom urina, a napredne metode poput PCR mogu pomoći u identifikaciji mikroorganizama.

Kategorije i uzročnici

UTI se klasifikuju na akutne nekomplikovane infekcije donjeg urotrakta, akutne pijelonefrite, komplikovane infekcije, urosepsu, uretritis i specijalne forme poput prostatitisa. Glavni uzročnici su crevni mikroorganizmi, naročito Escherichia coli (75%), zatim Proteus mirabilis, Klebsiella i Enterococci. Kod mladih žena značajan je i Staphylococcus saprophyticus.

Faktori virulencije i domaćina

Virulencija bakterija zavisi od njihovog prianjanja na epitelne ćelije mokraćnog sistema, a kod domaćina značajnu ulogu imaju anatomski i funkcionalni faktori poput kraće uretre kod žena, seksualne aktivnosti, rezidualnog urina, hormonskih promena (menopauza), prisustva katetera te uroloških oboljenja. Opstrukcije mokraćnih puteva i upotreba mehaničkih kontraceptiva takođe povećavaju rizik od infekcija.

Lečenje i prevencija

U lečenju UTI važni su povećan unos tečnosti i često mokrenje. Antibiotska terapija kod cistitisa se uglavnom vodi lokalnim rezistencijama, a kod teških slučajeva ili pijelonefritisa primenjuju se antibiotici širokog spektra, poput fluorokinolona, aminoglikozida ili cefalosporina. Ne preporučuju se duže terapije od tri dana. Profilaksa antibioticima se primenjuje kod dece sa refluksom, trudnica i pacijenata sa čestim recidivima. U razvoju lečenja značajan je i potencijal vakcina zbog rastuće rezistencije bakterija. Posebnu pažnju zahteva lečenje prostatitisa, koji se klasifikuje prema simptomima i mikrobiološkim nalazima.