Sve što trebate znati o virusu Mumpsa: simptomi, prenošenje i liječenje zauški

Osnovne informacije o virusu Mumpsa

Virus Mumpsa pripada rodu Paramyxovirusa unutar porodice Paramyxoviridae. Ovi RNK virusi imaju polimorfni oblik, uglavnom grubo jajasti, a ponekad i filamentozni, s dijametrom od 150 do 300 nm. Genom virusa sastoji se od jednolančane RNK i okružen je dvoslojnom lipidnom membranom. Virus je osjetljiv na rastvarače masti, deterdžente, dezinficijense i UV zračenje.

Put prenošenja i rezervoar virusa

Rezervoar virusa je čovjek, a izvor zaraze je sekret iz nosa i ždrela zaražene osobe, koji se može pronaći i u urinu. Virus se prenosi kapljičnim putem ili direktnim kontaktom s oboljelom osobom.

Simptomi i kliničke manifestacije epidemijskog parotitisa

Epidemijski parotitis, poznat i kao zauške, predstavlja akutnu infektivnu bolest obilježenu otokom parotidnih žlijezda, mada mogu biti zahvaćene i druge seromukozne žlijezde. Inkubacija traje oko tri sedmice, a zaraženi je infektivan sedmicu prije pojave simptoma. Bolest počinje naglo sa drhtavicama, groznicom, glavoboljom, malaksalošću i opštom slabošću. Temperatura se postepeno povećava, dok se bol u predjelu donje vilice povećava i prati ga otok zahvaćene parotidne žlijezde. Otok je različitih veličina, često elastičan i napet, koža bez promjena boje, a žlijezda može biti blago osjetljiva ili bezbolna. Najveći otok javlja se trećeg dana, nakon čega se smanjuje i simptomi nestaju u narednih 3 do 5 dana. Osim parotidnih, može biti zahvaćena i podvilična ili podjezična žlijezda.

Komplikacije zauški

Mumps meningitis može nastupiti prije ili poslije otoka parotidnih žlijezda, sa naglim početkom, povišenom temperaturom, glavoboljom, povraćanjem i meningealnim znacima. Bolest traje od 3 do 4 dana, nakon čega simptomi slabe. Mumps orchitis je česta komplikacija kod adolescenata i odraslih muškaraca, karakterisana naglim porastom temperature, bolom i otokom testisa, a u rijetkim slučajevima može izazvati sterilitet. Rijetko se javlja pankreatitis sa bolovima u trbuhu i probavnim smetnjama, kao i ooforitis koji se obilježava bolovima u donjem trbuhu i mogućim izostankom menstruacije.

Dijagnoza i liječenje

Virus se može izolovati iz pljuvačke, urina ili likvora, dok se identifikacija vrši serološkim testovima poput ELISA, RVK, RIH i imunofluorescencije. Liječenje je uglavnom simptomatsko, sa mirovanjem u krevetu, lokalnim oblozima, antipireticima i vitaminima. U slučaju infekcije testisa koriste se kortikosteroidi i podizanje testisa uz lokalne obloge.