Akutni encefalitisi i encefalomijelitisi: simptomi, uzroci i savremeni tretmani za zapaljenje mozga i kičmene moždine

Akutni encefalitisi i encefalomijelitisi – osnovne informacije

Akutni encefalitisi i encefalomijelitisi su zapaljenska stanja mozga i kičmene moždine, najčešće uzrokovana virusima ili posrednim mehanizmima koje virusi pokreću. Ova ozbiljna oboljenja nastaju iznenada i imaju progresivan tok. Uzročnici mogu biti brojni, ali najčešći su virusi poput Varicella-zoster virusa, herpes simpleks virusa tip 1 i 2, enterovirusa, rubela, Epstein-Barr virusa, adenovirusa, citomegalovirusa i influencu virusa. Pored virusa, mogu biti uključene i bakterije, hlamidije, rikecije, protozoe, gljivice, otrovi, alergeni i radioaktivno zračenje.

Klinička slika i simptomi

Bolest se često javlja naglo, ponekad je praćena ili prethodi drugim infekcijama, a može nastati i nakon vakcinacije. Često prethode infekcije gornjih respiratornih puteva ili lokalizove infekcije na koži, sluznici ili limfnim žlezdama. Generalizovane bolesti poput osipnih groznica mogu pratiti encefalitis. Početni simptomi mogu biti psihički zamor, poremećaji koncentracije i raspoloženja, uznemirenost i problemi sa snom. Ubrzo se javljaju visoka temperatura, glavobolja, povraćanje, poremećaji govora i hoda, uznemirenost ili pospanost. Česti su poremećaji svesti koji variraju od dezorijentisanosti do kome. Moguće su i mišićne fascikulacije, epileptični napadi, hemipareze, hemiplegije, poremećaji kranijalnih nerava i bazilarni znaci kao što su ptoza, strabizam, anizokorija i diplopija.

Tretman i nega bolesnika

Prvo se procenjuje funkcija disanja i cirkulacije i, ako je potrebno, primenjuje kardiopulmonalna reanimacija, nakon čega se pacijent hitno hospitalizuje. Kod bakterijskih uzročnika kao što su lues i borelioza koristi se specifična antibiotska terapija. Kortikosteroidi se ponekad koriste za cerebralni edem u teškim slučajevima, zajedno sa drugim antiedematoznim lekovima kao što je manitol. Virusni encefalitisi se leče antivirusnim lekovima, a aciklovir je izbor za Herpes simplex i Varicella zoster virusne infekcije. Konvulzije se kontrolišu lekovima poput fenobarbitona, diazepama ili midazolama. Psihomotorni nemir i ekstrapiramidne hiperkinezije leče se neurolepticima kao što su haloperidol, klozapin i hlorpromazin. Antibiotici širokog spektra se daju za prevenciju sekundarnih infekcija, dok se nutritivna podrška pruža infuzijama i, ako je potrebno, hranjenjem preko nosno-želudačne sonde. Nega obuhvata prevenciju dekubitusa, respiratornih i urinarnih infekcija, kao i fizikalnu terapiju za motornu slabost i logopedsku rehabilitaciju za govorne poteškoće.