Apsces mozga: uzroci, simptomi, dijagnoza i savremeno liječenje za bolju prognozu

Uzroci nastanka apscesa mozga

Apsces mozga se javlja kada piogene bakterije dospiju u mozak sa susjednih upalnih žarišta poput otitisa media, mastoiditisa ili sinuzitisa, ili putem krvi sa drugih infekcija u tijelu, kao što su plućne infekcije, bakterijski endokarditis, ili infekcije u pelvisu i bubrezima. Često je prisutno više vrsta uzročnika kod istog bolesnika. U oko dvije trećine slučajeva dominiraju streptokokne infekcije, a potom stafilokoke, enterobakterije, gljivice, amebe i toksoplazma. Anaerobni bacili su takođe česti izazivači. Kod otogenih apscesa infekcija prodire direktno preko osteomijelitisa do mozga, najčešće u cerebelum kod djece i temporalni režanj kod odraslih. Iz paranazalnih sinusa infekcija prelazi u frontalni režanj. Metastatski apscesi često su multipli, naročito kod sepse ili endokarditisa, kao i kod imunodeficijentnih bolesnika.

Klinička slika i prognoza

Početna faza karakteriše upala moždanog tkiva, a zatim dolazi do razaranja tkiva sa formiranjem gnojne kapsule. Apscesi mogu biti mikroskopski ili veći, solitarni ili multipli. Najčešći simptom je progresivna glavobolja, koja u kasnijim fazama prati mučnina i povraćanje. Povećani intrakranijalni pritisak uzrokuje papilom stagnans, pospanost, konfuziju ili komu. Umerena temperatura se javlja rijetko. Mogu se javiti i konvulzije. Prognoza je često loša sa visokim mortalitetom, posebno kod komatoznih bolesnika. Epilepsija je najčešća posljedica i javlja se u više od 50% slučajeva, dok fokalni neurološki deficiti ostaju kod 25-50%, a mentalne promjene kod oko 20% preživjelih.

Dijagnoza i liječenje

Dijagnoza se postavlja na bazi anamneze, kliničke slike i laboratorijskih pretraga krvi i likvora, kao i kompjuterizirane tomografije (CT) ili nuklearne magnetne rezonance (NMR). Rana i pravilna terapija značajno poboljšava šanse za oporavak. U ranoj fazi se koriste visoke doze antibiotika poput penicilina, hloramfenikola, tetraciklina, cefalosporina ili metronidazola, uz terapiju koja traje 4 do 6 sedmica. Kod inkapsuliranih apscesa pored antibiotika potrebna je i operacija, uz terapiju prije i poslije zahvata. Simptomatsko liječenje pruža se prema potrebama bolesnika.