Dispareunija kod žena i muškaraca: Uzroci, simptomi i efikasni načini liječenja bola tokom polnog odnosa

Šta je dispareunija?

Dispareunija predstavlja bol koji se javlja tokom ili neposredno nakon polnog odnosa, uglavnom u području genitalija žene. Iako je rjeđa, može se javiti i kod muškaraca. Uzroci boli mogu biti fizički ili psihološki.

Fizički uzroci dispareunije

Kod žena se dispareunija često javlja zbog upale vestibularnih žlijezda koje vlaže vaginu, vaginalnih infekcija poput trihomonijaze, ožiljaka nakon reza međice, postklimakteričnog stanjivanja vaginalnog zida, otvorenog himena koji se povrjeđuje pri svakom odnosu, ranica na ušću materice i, naročito, slabog vlaženja vagine. Kod muškaraca, uzroci uključuju upale mokraćne cijevi (uretritis), anomalije penisa poput fimoze, upale glansa zbog loše higijene i oštećenja sluznice usljed kontraceptivnih sredstava.

Psihološki faktori

Neprijatnosti tokom odnosa mogu nastati usljed grubosti ili nezainteresovanosti partnera, što dovodi do nedovoljne stimulacije i predigre, a samim time i do smanjene lubrikacije, što rezultira bolom.

Simptomi i klinička slika

Dispareunija je glavni uzrok seksualnih disfunkcija kod žena i može izazvati različite stepenove bola, od nelagode do jakog bola tokom penetracije. Bol može biti povremen ili stalno prisutan, a razlikuje se primarna (ako se javlja od prvog odnosa) i sekundarna (nastaje kasnije u životu). Ova bol može uticati na smanjenje seksualnog zadovoljstva, dovodeći do poremećaja poput frigidnosti, vaginizma, impotencije i prerane ejakulacije.

Posljedice i važnost liječenja

Neliječena dispareunija može negativno uticati na partnerske odnose i lični doživljaj seksualnosti. Pored bola, žene mogu iskusiti i mučninu. Često bol dovodi do smanjenja ili prekida seksualnih odnosa jer umanjuje zadovoljstvo.

Kako se liječi dispareunija?

Liječenje zavisi od uzroka. Ako je poznat organski uzrok, liječi se osnovni problem. U većini slučajeva liječenje je kompleksno i zahtijeva interdisciplinarni pristup uključujući ginekologa, psihijatra i urologa. Psihološka dispareunija tretira se kroz bihejvioralnu analizu traumatskih situacija i sistematsku desenzitizaciju, čime se smanjuju strahovi i napetost mišića. Takođe se preporučuje dugotrajna i kvalitetna predigra te promjena koitalnog položaja kako bi se umanjio bol. Terapija zahtijeva strpljenje, dobru volju i pozitivne emocije partnera da bi bila uspješna.