Povrede prednjeg ukrštenog ligamenta kolena: Simptomi, dijagnoza i najsavremeniji načini liječenja

Uloga ukrštenih ligamenata u stabilnosti kolena

Ukršteni ligamenti su ključni dinamički stabilizatori zgloba kolena. Sastoji se od dva ligamenta provučena u obliku slova X: prednjeg i zadnjeg. Prednji ukršteni ligament (LCA) ima primarnu funkciju održavanja stabilnosti kolena, dok meniskusi, zglobna kapsula i okolni mišići služe kao sekundarni stabilizatori. Ligament je vezivna traka dužine oko 4 cm, šira pri bazi na goljeničnoj kosti, a uže pri vezivanju na butnu kost.

Uzroci i simptomi povrede

Povrede prednjeg ukrštenog ligamenta najčešće nastaju tokom sportskih aktivnosti usljed naglih promena pravca, dok su manje česte u saobraćajnim nesrećama ili padovima. Pri povredi dolazi do parcijalnog ili potpunog prekida ligamenta. S obzirom na specifičnu lošu prokrvljenost ligamenta, sam proces zarastanja je ograničen, što dovodi do trajne hronične nestabilnosti kolena. Hronično nestabilno koleno povećava rizik od oštećenja hrskavice i meniskusa, slabosti mišića i smanjenja mogućnosti bavljenja sportom.

Kako prepoznati povredu prednjeg ukrštenog ligamenta?

Najčešće do povrede dolazi bez kontakta, pri okretima tela dok je stopalo čvrsto na tlu ili pri nepravilnom doskoku kolena. Često se čuje karakteristično pucanje, a simptomi uključuju bol, otok, šepanje i otežano oslanjanje na nogu. Moguća je i ukočenost u polusavijenom položaju, kao i istovremeno uklještenje meniskusa. Kasnije se javljaju epizode nestabilnosti koje se opisuju kao iskočenje kolena prilikom promene pravca trčanja ili niz stepenice.

Metode dijagnostike

Ortopedski pregled podrazumijeva test pomjeranja potkolenice u savijenom položaju koljena, gdje odsustvo čvrstog zaustavljanja ukazuje na oštećenje prednjeg ukrštenog ligamenta. Dodatni pregled je magnetna rezonanca (MRI) koljena radi preciznije dijagnoze.

Opcije liječenja povrede LCA

Liječenje može biti neoperativno ili operativno, zavisno od starosti pacijenta, životnog stila i nivoa aktivnosti. Konzervativna terapija se sastoji iz vježbi jačanja butnih mišića i propriocepcije, uz promjenu fizičkih aktivnosti. Operacija podrazumijeva artroskopski vođenu ligamentoplastiku, gdje se zglob priprema za ugradnju zamjenskog grafta - dijela ligamenata ili tetiva sa drugih mišića. Najčešće se koriste tetive zadnje lože ili centralni dio ligamenata čašice. U nekim slučajevima primjenjuje se i dodatno vanzglobno ojačanje (lateralna ekstraartikularna tenodeza).

Važan je i adekvatan postoperativni oporavak prema strogo propisanom protokolu. Povratak sportskim aktivnostima se ne preporučuje ranije od šest mjeseci, a za potpuni oporavak i smanjenje rizika od ponovne povrede neophodno je i do dvanaest mjeseci rehabilitacije. Povratak terenu procjenjuje se individualno na osnovu specijalnih testova.