Embolija pluća: uzroci, simptomi, dijagnoza i najsavremeniji načini lečenja tromboembolijskih komplikacija

Šta je embolija pluća?

Embolija pluća (EP) nastaje kada se tromb otkine i fragmenti krvi putuju venskim sistemom do pluća, izazivajući začepljenje plućnih arterija. Ovaj proces je poznat kao "plućni infarkt" jer dovodi do odumiranja plućnog tkiva. Izvor tromba su najčešće vene nogu ili stomaka, gde se trombi formiraju, a zatim se dijelovi odvajaju i izazivaju emboliju.

Simptomi embolije pluća

Embolija pluća može oponašati simptome raznih bolesti grudnog koša i stomaka. Klinička slika se javlja naglo, obično u nekoliko minuta, dok se plućni infarkt razvija kroz nekoliko sati. Simptomi uključuju oštru bol u prsima, naglo otežano disanje, gubitak daha, bledilo, ubrzan i nepravilan rad srca, a može doći i do gubitka svijesti. Masovna embolija često zavšava smrtnim ishodom. Duboka venska tromboza kasnije ili tokom imobilizacije, poput postoperativnog perioda, predstavlja čest uzrok EP.

Dijagnostika embolije pluća

Rendgenski snimak grudnog koša obično nije dovoljno dijagnostičan za EP, jer se karakteristični znakovi poput Westermarkovog znaka rijetko javljaju. Plućni infarkt se može pojaviti kod otprilike trećine pacijenata i često ga prate pleuralni izlivi. Elektrokardiogram može pokazivati promjene kod većine bolesnika, naročito kod onih sa srčanim i plućnim oboljenjima, ali nije pouzdan za definitivnu dijagnozu. Perfuziona scintigrafija pluća je jedna od najčešćih i brzih metoda za potvrdu dijagnoze EP. Najpreciznija dijagnostika je plućna angiografija, naročito ako se obavi ubrzo nakon pojave simptoma, budući da se tromb može fibrinolizirati s vremenom.

Metode liječenja

Cilj liječenja embolije pluća je podrška vitalnih funkcija, zaustavljanje širenja embolusa, stimulacija razgradnje tromba i sprečavanje novih epizoda. U ranom periodu liječenje kiseonikom je neophodno, a kod teških slučajeva može biti potrebna intubacija i mehanička ventilacija. Hipotenzija i srčani zastoj zahtijevaju primjenu inotropnih lijekova. Antikoagulacija heparinom je temelj terapije; on se daje u trenutku sumnje na emboliju i nastavlja tokom dijagnostike. Nakon akutne faze, prelazi se na varfarin najmanje tri mjeseca. Prevencija uključuje upotrebu elastičnih čarapa i izbjegavanje položaja koji usporavaju vensku cirkulaciju.

Trombolitička terapija služi za raspolaganje većim embolusima i pacijentima sa teškom kliničkom slikom ili šokom, ubrzavajući razgradnju tromba i smanjujući pritisak na srce. Ova terapija se koristi u kombinaciji sa antikoagulansima i kompresivnom terapijom. Kod otpornosti na lijekove ili masivne embolije uz srčani kolaps, preporučuje se hirurška embolektomija ili succiona embolektomija kateterom sa transplantacijom u specijalizovanim centrima, iako je mortalitet i dalje visok. Pravovremena dijagnoza i adekvatna terapija značajno smanjuju smrtnost i komplikacije embolije pluća.