Kako disanje omogućava razmjenu kiseonika i ugljen-dioksida u ćelijama organizma

Proces disanja i njegova funkcija

Disanje je ključni biološki proces koji omogućava dopremanje kiseonika (O2) do svih ćelija organizma, ali i uklanjanje ugljen-dioksida (CO2) nastalog sagorijevanjem O2 unutar ćelija. Razmjena ovih gasova dešava se između atmosferskog vazduha i krvi u plućima, tačnije unutar alveola i kapilara.

Biološki značaj kiseonika i metabolizam

Kiseonik sagorijeva u ćelijama kroz metaboličke procese, oslobađajući energiju neophodnu za funkcionisanje živih bića. Ovaj energetski cilj ostvaruje se aktivnostima više funkcionalnih cjelina, uključujući mikro strujne impulse iz centralnog nervnog sistema (CNS), gdje su centri za disanje smješteni u produženoj moždini i ponsu.

Mehanizam disanja

Impulsi stimulišu mišiće dijafragme i grudnog koša da se kontrahuju i opuštaju, mijenjajući zapreminu pluća kroz faze inspirijuma i ekspirijuma. Vazduh ulazi u alveole gdje se odvija gasna razmjena kiseonika i ugljen-dioksida zahvaljujući magnetnim osobinama kiseonika, ugljen-dioksida i hemoglobina.

Transport gasova i hemijska razmjena

Kiseonik se transportuje krvlju do ćelija gdje ulazi zbog jače magnetne osobine ćelijskih organela u poređenju sa hemoglobinom. U ćelijama kiseonik sagorijeva, stvarajući ugljen-dioksid koji menja magnetna svojstva i biva izbačen iz ćelija nazad u krv. Krv prenosi ovaj gas do alveola, odakle se izbacuje u atmosferu kroz ekspirijum.

Završetak ciklusa disanja

Cijeli proces disanja se ciklično ponavlja, čime se održava neprekidna razmjena gasova neophodna za život. Autor ovog rada, Nikola Trifunović dipl. ing. geofizike, objavio je ovaj tekst s ciljem edukacije, a zbog obimnosti teme naredni dijelovi biće objavljivani u posebnim člancima.