Karakteristike, rizici i simptomi karcinoma grlića materice: Kompleksni vodnik za prevenciju i lečenje

Uvod u karcinom grlića materice

Karcinom grlića materice predstavlja treći najčešći maligni tumor među ženama na našim prostorima, odmah iza karcinoma dojke i pluća. U razvijenim zemljama učestalost je znatno manja; na primer, u SAD zauzima osmo mesto, a u Velikoj Britaniji dvanaesto. SZO statistike pokazuju da je u svetu drugi po učestalosti, a po smrtnosti peti maligni tumor kod žena. Godišnje se dijagnostikuje kod oko 16 od 100.000 žena, a umire 9 od 100.000. Oko 80% slučajeva javlja se u zemljama u razvoju, što naglašava značaj prevencije i ranog otkrivanja.

Vrste i faktori rizika

Dva glavna tipa karcinoma su skvamocelularni (85-90%), nastao iz pločastog epitela, i adenokarcinom (10-15%), iz žlezdanog epitela. Ređe vrste uključuju adenoskvamozni, small cell, neuroendokrini i viloglandularni adenokarcinom. Ostali maligni tumori poput melanoma i limfoma javljaju se vrlo retko.

Najvažniji faktor rizika za razvoj karcinoma grlića materice jeste infekcija humanim papiloma virusom (HPV), prisutna u oko 70% slučajeva. Osim HPV, rizik povećavaju pušenje, HIV, druge polno prenosive bolesti kao što je hlamidija, imunodeficijencija, rana seksualna aktivnost, promiskuitet i nezaštićeni polni odnosi. Postoji oko 150-200 tipova HPV, od kojih je 15 visokorizično, s tipovima 16, 18 i 31 kao glavnim uzročnicima karcinoma. Infekcija može uključivati više serotipova istovremeno, a kondomi smanjuju, ali ne eliminišu rizik prenošenja.

Simptomi i prognoza

Rani stadijumi su često bez simptoma, a proces razvoja može trajati do 20 godina. Simptomi kao što su vaginalno krvarenje, kontaktno krvarenje i bol tokom odnosa mogu ukazivati na tumor. Kasniji stadijumi donose brojne komplikacije, među kojima su problemi sa mokrenjem, gubitak težine, bolovi u karlici i nogama, te metastaze u različitim organima.

Prema FIGO klasifikaciji postoje pet stadijuma bolesti, od in situ do metastatske. Prognoza zavisi od stadijuma, sa petogodišnjim preživljavanjem od 92% u ranim fazama, dok se za sve stadijume zajedno kreće oko 72%.