Kraniostenoza: Uzroci, simptomi i hirurško liječenje prerano zatvorenih šavova lobanje

Šta je kraniostenoza?

Rast lobanje je moguć zahvaljujući suturama, odnosno šavovima koji razdvajaju kosti lobanje. Početak spajanja kostiju fibroznim tkivom počinje već od šestog mjeseca života, ali potpuna fuzija kostiju u jednu jedinicu nastaje tek kasnije u životu. Kraniostenoza predstavlja prerano zatvaranje ovih kranijalnih sutura, što dovodi do brojnih deformiteta u obliku lobanje.

Uzroci i patogeneza

Tačan uzrok kraniostenoze nije poznat, a većina slučajeva dešava se sporadično. Sekundarna kraniostenoza može nastati zbog slabog razvoja mozga ili kod različitih metaboličkih bolesti i sindroma.

Klinička slika i simptomi

Primarna kraniostenoza se manifestuje od rođenja, sa ograničenim rastom lobanje u predjelu zahvaćenih sutura. Osim deformacija lobanje, može biti narušen i rast mozga, što vodi do neuroloških poremećaja. Klinička slika zavisi od prisustva intrakranijalne hipertenzije uslijed usporenog rasta mozga, kao i od malformacija lica i očnih duplji. U odsustvu neuroloških problema, može biti prisutan samo estetski nedostatak.

Vrste kraniostenoze

Sagitalna sinostoza (skafocefalija) je najčešći tip, karakterističan povećanim anteroposteriornim i smanjenim transverzalnim dijametrom lobanje. Kod većine djece neurološki nalazi su normalni.

Koronarna sinostoza (brahicefalija) uzrokuje kraću glavu u dužini uz proširenje u širini i visok svod lobanje, sa mogućim neurološkim komplikacijama poput proptoze i strabizma kod neliječenih slučajeva.

Plagiocefalija je asimetrija lobanje uslijed unilateralne sinostoze sutura.

Metopična sinostoza (trigonocefalija) karakterizira se zašiljenim čelom i užim razmakom između očiju, dajući lobanji trouglasti oblik.

Oksicefalija obuhvata prerano zatvaranje svih sutura, što rezultira užom i visokom glavom sa mogućom intrakranijalnom hipertenzijom i neurološkim poremećajima.

Dijagnoza i liječenje

Dijagnoza se postavlja pregledom gdje se detektuje rano zatvaranje fontanela i prisustvo koštanog grebena na sraslim suturama. Terapija je isključivo hirurška, sa ciljem omogućavanja normalnog rasta mozga, prevencije intrakranijalne hipertenzije i neuroloških komplikacija, te ispravljanja estetskih anomalija lobanje.