Osteosarkom: Uzroci, simptomi, dijagnoza i savremeni tretman šanse za izlečenje do 80%

Uzroci nastanka osteosarkoma

Osteosarkom nastaje uslijed genetskih promena, s posebnim naglaskom na mutacije heterozigotnosti na regiji 13q-14, koje su prisutne kod dve trećine pacijenata. Jedini potvrđeni faktor okoline koji povećava rizik za razvoj osteosarkoma je izloženost radijaciji. Približno 4% slučajeva dešava se oko 14 godina nakon što je kost bila zraćena usljed ranijeg tumora.

Klinička slika osteosarkoma

Osteosarkom je maligni tumor koji nastaje iz mezenhimalnih ćelija kostiju. Simptomi se razvijaju polako i uključuju bolnu, upaljenu i toplu oteklinu sa smanjenom pokretljivošću zahvaćenog ekstremiteta. Ponekad se javljaju patološke prelome. Najčešće su zahvaćene kosti femura (60%), tibije (30%) i humerusa (10%). Kod oko polovine pacijenata javlja se povišen nivo alkalne fosfataze i laktat dehidrogenaze u krvi.

Širenje i metastaze

Osteosarkom se širi lokalno duž koštane šupljine i hematogeno širi metastaze uglavnom na pluća, pri čemu 50% pacijenata razvija metastaze u prvih 5-6 meseci, a 20% u roku od dve godine od dijagnoze. Rijetke metastaze mogu uključivati jetru, mozak, limfne čvorove, bubrege, srce, pleuru i perikard. Limfni put metastaziranja se javlja u svega 3% slučajeva.

Faktori prognoze

Loša prognoza povezana je sa tumorima smještenim u složenim područjima kao što su rame, lopatica, rebra, pršljenovi i karlica. Lošije rezultate ostvaruju pacijenti mlađi od 10 godina, muškog pola, sa tumorima većim od 15 cm, i ako je trajanje simptoma duže od dva meseca. Takođe, nepovoljan histološki tip tumora, poput hondroblastičnog, utiče negativno na ishod.

Dijagnostičke metode

Dijagnoza obuhvata detaljnu anamnezu, klinički pregled, laboratorijske testove, rendgenske snimke, kompjuterizovanu tomografiju, nuklearnu magnetnu rezonancu, biopsiju i scintigrafiju. Analiza koštane srži je također neophodna. Rendgenski nalazi tipično pokazuju destruiciju korteksa i periostalnu reakciju poznatu kao Codmanova trouglasta senka. Laboratorijski je često prisutna povišena alkalna fosfataza.

Metode lečenja

Lečenje osteosarkoma je kombinovano i uključuje hirurgiju, hemoterapiju i po potrebi radijacionu ili imunoterapiju. Standardni postupak je preoperativna hemoterapija radi smanjenja tumora, zatim hirurško uklanjanje, pa nastavak hemoterapije. Upotrebljavaju se visoke doze metotreksata sa kalcijum folinatom, adriblastin, cisplatin i ifosfamid ili kombinacije drugih citostatika. Sa ovim režimom, šanse za preživljavanje se kreću oko 80%.