Portna hipertenzija: Uzroci, simptomi i savremeni načini liječenja komplikacija ciroze jetre

Šta je portna hipertenzija?

Portna hipertenzija predstavlja najvažniju komplikaciju ciroze jetre. Portni vaskularni sistem obuhvata vene koje transportuju krv iz trbušnog dijela digestivnog sistema, uključujući digestivni trakt, slezenu, pankreas i žučnu kesu. Normalni pritisak u veni porta iznosi između 0.4 i 0.8 kPa, dok se povišen portni pritisak kreće od 0.88 do 1.7 kPa.

Uzroci i klasifikacija portne hipertenzije

Portna hipertenzija nastaje zbog povećanog vaskularnog otpora krvi kroz portnu venu i njene ogranke. Prema mestu nastanka, klasifikovana je na prehepatičnu, sinusoidnu i posthepatičnu. Prehepatični uzroci uključuju trombozu portne vene, pojavu arteriovenskih fistula i toksične faktore. Sinusoidna portna hipertenzija najčešće je povezana sa alkoholnom cirozom, virusnim hepatitisima, Wilsonovom bolešću, hemohromatozom i primarnom bilijarnom cirozom. Posthepatična hipertenzija može biti uzrokovana insuficijencijom desnog srca, perikarditisom ili Budd-Chiari sindromom.

Klinička prezentacija i dijagnoza

Pacijenti često imaju anamnezu ciroze jetre, hroničnog hepatitisa, gastrointestinalnih krvarenja i alkoholizma. Na pregledu se može primijetiti kolateralna cirkulacija na prednjem trbušnom zidu, uvećana jetra i slezina te prisustvo ascitesa. Dijagnoza se postavlja na osnovu anamneze, kliničkog pregleda, ultrazvuka, endoskopije, angiografije i CT skenera.

Komplikacije i tretman portne hipertenzije

Najčešće komplikacije obuhvataju krvarenje iz varikoziteta jednjaka, portnohipertenzivnu gastropatiju, ascites, splenomegaliju, žuticu i encefalopatiju. Liječenje se fokusira na osnovnu bolest, obično cirozu jetre, i prevenciju komplikacija. Ishrana treba biti uravnotežena, bogata vitaminima, proteinima, ugljenim hidratima i mastima, uz potpuno izbjegavanje alkohola. Fizički napori su ograničeni. Za snižavanje povišenog portnog pritiska koriste se beta blokatori poput propranolola i vazodilatatori iz grupe nitrata.