Rak jetre: Simptomi, faktori rizika i savremene metode lečenja za primarni karcinom jetre

Lokacija i vrste raka jetre

Jetra je organ veličine lopte za ragbi smješten u gornjem desnom uglu trbuha ispod dijafragme. Rak jetre nastaje u ćelijama jetre, a najčešći oblik je hepatocelularni karcinom (HCC), koji se razvija iz dominantnih ćelija jetre – hepatocita. Postoje i rjeđi oblici kao što su intrahepatički holangiokarcinom i hepatoblastom. Češće se na jetri javljaju metastaze raka nastalog u drugim organima poput pluća, dojke ili debelog crijeva.

Uzroci i faktori rizika

Uzroci primarnog karcinoma jetre još uvijek nisu potpuno jasni, ali nekoliko faktora značajno doprinosi njegovoj pojavi. Hronične bolesti jetre, naročito infekcije virusima hepatitisa B i C, povećavaju rizik, posebno ako je infekcija prisutna od ranog djetinjstva ili intrauterino. Mikotoksini iz plijesni na nehigijenski skladištenoj hrani takođe doprinose razvoju bolesti. Ostali faktori uključuju hroničnu cirozu jetre, dijabetes, nasledne bolesti jetre poput hemohromatoze i Vilsonove bolesti, masnu jetru, aflatoksine iz plesnive hrane te prekomjernu konzumaciju alkohola.

Simptomi karcinoma jetre

Većina pacijenata u početku nema očite simptome. Kad se pojave, uključuju nagli gubitak težine, smanjen apetit, bol u gornjem dijelu trbuha, mučninu i povraćanje, žuticu, otok stomaka i svijetlu stolicu. Prisutnost ovih simptoma zahtijeva hitan pregled kod gastrohepatologa.

Dijagnoza i stadijum bolesti

Dijagnostika uključuje određivanje alfa feto proteina u serumu, testiranje na virusne markere hepatitisa, ultrazvuk, kompjuterizovanu tomografiju, magnetnu rezonancu, angiografiju i biopsiju jetre. Nakon postavljanja dijagnoze, određuje se opseg bolesti i da li je rak metastazirao, što je ključno za planiranje liječenja.

Metode liječenja

Rano otkrivanje značajno poboljšava ishode liječenja. Prevencija podrazumijeva zaštitu od hepatitisa B i C, kontrolu alkoholizma i pravilnu higijenu u skladištenju hrane. Liječenje je kompleksno i uključuje tim stručnjaka iz oblasti hepatologije, onkologije, radiologije i patologije. Primarni karcinom jetre može se liječiti hirurškim zahvatima, lokalnim terapijama, radioterapijom, hemioterapijom, imunoterapijom ili palijativnim pristupima.

Prognoza

Prognoza je često nepovoljna, naročito u slučaju uznapredovale bolesti i prisustva udaljenih metastaza, što naglašava važnost ranog otkrivanja i liječenja.