Rak pluća u Srbiji 2024: Zašto je smrtnost visoka i kako poboljšati lečenje najčešćeg raka

Svjetski dan borbe protiv raka pluća

Danas se globalno obilježava Svjetski dan borbe protiv raka pluća, najsmrtonosnijeg i najčešćeg tipa raka. Svake godine više od 1,8 miliona ljudi širom svijeta oboli od ove bolesti. U Srbiji se otkrije oko 6.000 novih slučajeva godišnje, dok je smrtnost veoma zabrinjavajuća – zemlja je na drugom mjestu po stopi umiranja od raka pluća. Nažalost, svaki dan u Srbiji od raka pluća umre 13 pacijenata, odnosno oko 4.500 godišnje.

Razlozi visoke smrtnosti

Glavni uzrok visoke smrtnosti je kasno otkrivanje bolesti, ali i nedostatak modernog liječenja. Iako stručnjaci i udruženja insistiraju da liječenje savremenim terapijama postane prioritet, trenutno su nove terapije dostupne uglavnom kroz donacije i kliničke studije. Pušenje je dominantan faktor rizika; odgovorno je za nastanak raka pluća kod oko 90% muškaraca i 80% žena. U Srbiji oko 35% stanovništva puši, što dodatno doprinosi porastu oboljelih.

Simptomi raka pluća

Simptomi raka pluća često liče na znakove bronhitisa ili drugih hroničnih bolesti disajnih puteva, zbog čega se bolest često prekasno prepoznaje. Najčešći simptomi su: kašalj, suvi ili produktivni, otežano disanje, bol u grudnom košu, promuklost, umor, iskašljavanje krvi, otok lica i vrata, gubitak apetita i težine, te bol u ramenu.

Prevencija i dijagnostika

Preporučuje se da pušači između 50. i 55. godine redovno odlaze na preventivne preglede, uključujući niskodozni CT skener pluća svake nekoliko godine. Genetska predispozicija također povećava rizik, posebno kod osoba sa porodičnom istorijom raka pluća ili drugih malignih bolesti.

Povećanje šansi za izlečenje

Dugo su šanse za ozdravljenje bile ograničene na pacijente kod kojih je bolest otkrivena rano i koji su mogli da budu operisani. Međutim, u posljednih 15 godina došlo je do značajnog napretka zahvaljujući personalizovanim terapijama, molekularnoj-biološkoj i imunološkoj terapiji, koje omogućavaju da se rak pluća tretira kao hronična bolest. Struka apeluje da ove moderne terapije uskoro budu dostupne i kroz javno zdravstveno osiguranje u Srbiji, kako bi se poboljšala stopa izlječenja, kao što je slučaj u drugim zemljama regiona i Evrope.