Sifilis: Simptomi, stadijumi bolesti i savremeni načini dijagnoze i liječenja

Uzrok i način prenosa sifilisa

Sifilis uzrokuje bakterija spiroheta Treponema pallidum. Infekcija nastaje inokulacijom ove bakterije kroz oštećenu kožu ili sluzokožu, pri čemu lezije na ovim mjestima ne moraju biti vidljive golim okom. Najčešći put širenja bolesti jeste direktan polni kontakt, dok je indirektno prenošenje preko predmeta veoma rijetko.

Primarni stadijum bolesti

Primarni stadijum traje od infekcije do pojave prvih znakova i inkubacija traje oko tri sedmice. Na mjestu inokulacije se pojavljuje primarni afekt, najčešće na genitalijama, kao što su glans i corona glansa penisa kod muškaraca, te velike i male usne ili sluzokoža grlića materice kod žena. Ova promjena počinje kao pločasta, infiltirana i crvena, a zatim nastaje ulceracija okruglog oblika poznata kao ulcus durum, sa zadebljanim ivicama i glatkim dnom, koji može trajati razdoblje nakon čega ostaje ožiljak. Nedugo nakon ulcera dolazi do uvećanja i zadebljanja regionalnih limfnih žlijezda, koje su bezbolne. Mogući su i nespecifični simptomi kao što su opšta slabost, nesanica i bolovi u mišićima i zglobovima.

Sekundarni stadijum i latencija

Sekundarni stadijum nastaje diseminacijom bakterije putem krvi i može trajati od 2 do 5 godina. Karakteristične su kožne promjene poput makuloznog osipa (roseola syphilitica), psorijatične i piodermične lezije, često praćene difuznim ili lokalizovanim gubitkom kose. Promjene su prisutne i na sluzokožama usne duplje i grla, uz moguće povišenje tjelesne temperature i promuklost. Latentni sifilis je bez simptoma, postojanje bolesti se potvrđuje isključivo serološkim testovima.

Tercijarni stadijum i komplikacije

Tercijarni stadijum se razvija nakon pet ili više godina od zaražavanja i karakterišu ga destruktivne promjene na koži, sluzokožama i organima. Gumozni čvorovi se stvaraju u dubljim tkivima kože ili kostima i mogu ulcerirati. Značajne su i visceralne promjene, posebno na srcu (poput aneurizme aorte) i centralnom nervnom sistemu, gdje se javljaju neurološki poremećaji kao što su neurosifilis, spastična paraplegija, tabes dorsalis i progresivna paraliza sa ozbiljnim neurološkim propadanjem.

Dijagnoza i terapija sifilisa

Dijagnoza se postavlja kombinacijom anamneze, kliničke slike, detekcijom treponeme u kožnim ili sluzničkim promjenama i serološkim testovima. Liječenje se zasniva na primjeni penicilina, dok se u slučaju alergije koriste eritromicin ili tetraciklini. Klinički simptomi se brzo povlače nakon početka terapije, a osoba prestaje da bude zarazna već nakon 2-3 dana od početka liječenja.