Sindrom X: Kako prepoznati i efikasno liječiti metaboličke poremećaje sa rizikom od koronarne bolesti

Rizične grupe za sindrom X

Osobe sa šećernom bolesti tip 2, povišenim krvnim pritiskom, abdominalnom gojaznošću, bliski rođaci diabetičara, porodice sa hipertenzijom i povišenim trigliceridima u krvi imaju povećan rizik za razvoj sindroma X.

Klinička slika

Metabolički poremećaji se ne javljaju pojedinačno, već istovremeno, što značajno povećava opasnost od koronarne bolesti. Centralna gojaznost igra ključnu ulogu u ugroženosti krvnih sudova, što je potvrđeno kroz mnogobrojna istraživanja koja pokazuju povičeno lučenje kortizola kod ovih pacijenata. Smatra se da povećan odnos struk/bokovi utiče i na smanjenu proizvodnju polnih hormona, poput testosterona, kao i hormona rasta.

Dislipidemija karakteristična za sindrom X podrazumijeva povišene trigliceride i smanjen HDL-holesterol, uz prisustvo lipoproteina male gustine (small dense LDL), koji doprinosi razvoju koronarne bolesti zajedno sa poremećajima zgrušavanja krvi i metaboličkim disbalansom.

Hipertenzija je ključni simptom sindroma X. Osobe sa povišenim pritiskom često su insulin resistantnije i imaju povišene vrijednosti insulina. Veza između nivoa hipertenzije i insulinske rezistencije je direktna.

Dijagnoza

Porodična anamneza je od izuzetnog značaja, sa fokusom na šećernu bolest tip 2 i kardiovaskularne bolesti u porodici. Kliničkim pregledom se prati krvni pritisak, telesna masa i visina, indeks telesne mase (BMI) i odnos struk/bokovi.

Biokemijski testovi uključuju mjerenje insulina natašte i nakon glukoznog opterećenja, triglicerida, holesterola, mokraćne kiseline i albumina u mokraći.

Lečenje

Primarna mjera je kontrola telesne težine putem dijete i redovna fizička aktivnost. Farmakološki tretman uključuje fibrate (gemfibrozil, fenofibrat) za sniženje triglicerida i statine za snižavanje holesterola.

Za hipertenziju su najefikasniji ACE inhibitori i blokatori alfa-adrenergičkih receptora, koji poboljšavaju toleranciju glukoze, smanjuju nivo insulina u krvi i povećavaju osjetljivost na insulin.