Sve o jetri: Anatomija, funkcije, rak jetre i ključni faktori rizika za nastanak bolesti

Položaj i anatomija jetre

Jetra se nalazi u gornjem desnom dijelu trbušne šupljine, ispod dijafragme, iznad želuca, desnog bubrega i crijeva. Ovaj tamnocrveni organ teži oko 1,5 kilograma i ima značajnu ulogu u organizmu. Sastoji se od dva režnja, desnog i lijevog, koji su podijeljeni falciformnim ligamentom. Svaki režanj sadrži osam segmenata, a svaki segment sadrži oko 1000 lobulusa sastavljenih od hepatocita i neparenhimskih ćelija.

Funkcije jetre

Jetra učestvuje u stvaranju žuči, sintezi proteina plazme, stvaranju imunih faktora, skladištenju glikogena, kontroli nivoa amino-kiselina, razgradnji hemoglobina i detoksikaciji otrovnih supstanci. Ovaj organ ima jedinstven dvostruki protok krvi kroz hepatičku arteriju i portalnu venu, te sadrži oko 13% zaliha krvi u svakom trenutku.

Tipovi tumora i rak jetre

Rak jetre najčešće uključuje primarni hepatocelularni karcinom koji potiče iz hepatocita i čini oko 90% svih slučajeva. Postoje i sekundarni tumori jetre (metastaze) koji nastaju iz drugih organa, kao i angiosarkomi i holangiokarcinomi koji potiču iz krvnih sudova i žučnih puteva. Kod djece se može javiti hepatoblastom.

Faktori rizika za razvoj raka jetre

Najvažniji faktor rizika je ciroza jetre, često izazvana hroničnim hepatitisom B ili C virusom. Hepatitis B značajno povećava rizik, do 100 puta, dok hepatitis C povećava rizik oko 17 puta. Ostali faktori uključuju zloupotrebu alkohola, nealkoholnu masnu bolest jetre povezanu sa gojaznošću i dijabetesom, kao i nasljedna oboljenja poput hemohromatoze i deficita alfa-1 antitripsina. Među ostalim uzrocima su autoimuni hepatitis i Vilsonova bolest.

Određivanje stadijuma bolesti i terapijski pristupi

Stadijum raka jetre određuje se radi procjene širenja tumora i prognoze bolesti. Koriste se sistemi poput TNM klasifikacije i Child-Pugh skora, dok Barcelona Clinic Liver Cancer (BCLC) sistem omogućava precizno određivanje stadijuma i pomaže u odluci o liječenju. BCLC sistem procjenjuje veličinu i broj tumora, invaziju krvnih sudova, širenje izvan jetre, te opšte stanje pacijenta i funkciju jetre.