Sve što treba da znate o Šarlahu: Simptomi, liječenje i prevencija bolesti streptokokom A

Učestalost i prenos šarlaha

Šarlah je raširena bolest, a čovjek je njen glavni rezervoar. Izvor infekcije je nazofaringealni sekret osoba zaraženih streptokokom grupe A, bilo da su aktivno bolesni, rekonvalescenti ili kliconoše. Prenosi se kapljičnim putem, uglavnom putem nazofaringealne sluzokože, dok je moguć i prodor kroz genitalnu sluznicu, povrede ili opekotine. Bolest se češće javlja u hladnim mjesecima—jesen, zima i proljeće—i često pogađa djecu u zatvorenim kolektivima kao što su škole i vrtići.

Uzrok bolesti

Šarlah izaziva Streptococcus beta-hemolitički grupe A koji proizvodi eritrogeni toksin. Postoje tri antigeno različita tipa eritrogenog toksina: A, B i C, pri čemu je najčešći tip A.

Klinička slika i stadijumi bolesti

Period inkubacije traje 6 sati do 10 dana, najčešće 3-5 dana, tokom kojeg bolesnik može biti infektivan, ali bez simptoma. Tok bolesti dijeli se na četiri faze:

Inicijalni stadijum: Nagao početak sa visokom temperaturom, gušoboljom i povremenim povraćanjem. Pridružuju se glavobolja, malaksalost i bolovi u mišićima. Ždrijelo je intenzivno crveno sa hiperemičnim tonzilama i mogućim gnojnim naslagama. Jezik je beličasto obložen sa očiglednim "V" oblikom na vrhu i bočnim stranama.

Osipni stadijum: Osip se prvo pojavljuje na vratu, ispod pazuha i u preponama, šireći se na udove. Osip je makulopapulozan, koža je gruba i suha, osim na licu, dlanovima i tabanima. U ovom stadijumu lice je crveno sa bledim područjem oko usana. Jezik poprima izgled "malinastog jezika" zbog promjene papila. Osip prati perutanje i svrabež.

Prazni period: Koža ostaje suva i hrapava, prisutni su takozvani Pastijin znak, tahikardija i malinast jezik.

Stadijum perutanja: Koža na mjestima osipa se ljušti, osobito na dlanovima i tabanima gdje se perutanje javlja u obliku većih lamela.

Dijagnoza i diferencijalna dijagnoza

Dijagnoza se postavlja na osnovu anamneze, kliničke slike i laboratorijskih testova. Potvrda se dobija izolacijom streptokoka iz brisa ždrijela, ali negativan rezultat ne isključuje bolest. Pregled mokraće je potreban za otkrivanje mogućih bubrežnih komplikacija. Potrebno je razlikovati šarlah od difterije, infektivne mononukleoze, virusnih angina, rubeole, morbila i varičele.

Liječenje

Kauzalna terapija šarlaha zasniva se na primjeni penicilina, dok je eritromicin alternativa za one alergične na penicilin. Važan je i higijensko-dijetetski režim. Bolesnici treba da budu izolovani zbog zaraznosti.