Sve što treba da znate o tikovima kod djece: uzroci, vrste i efikasni načini liječenja tik poremećaja

Šta su tikovi?

Tikovi predstavljaju brze, nevoljne i besciljne pokrete koji se ponavljaju po istom obrascu. Motorni tikovi mogu biti praćeni nevoljnim ispuštanjem zvukova ili riječi, poznatim kao vokalni tikovi. Tikovi se često pojačavaju uslijed stresa, buke, psihičke napetosti ili upotrebe lekova koji stimulišu centralni nervni sistem. Većina tikova na djeci je blaga i prolazna, često povezana sa stresnim događajima poput početka vrtića ili selidbe, i obično nestaju sami od sebe.

Vrste tikova i klinička slika

Jednostavni motorni tikovi uključuju izolovane pokrete kao što su treptanje, pravljenje grimasa, trzanje glave ili pućenje usana. U rijetkim slučajevima mogu dovesti do samopovređivanja, npr. grickanja jezika. Složeni motorni tikovi su ponovljeni obrasci pokreta koji uključuju više mišićnih grupa, poput ljuljanja glave, skakanja ili ponavljanog dodirivanja određenih dijelova tijela. Glasovni tikovi se manifestuju kao nevoljni zvuci, kašljanje, šmrkanje ili ponavljanje riječi. Najteži oblik tik poremećaja je sindrom Gilles de la Tourette, koji podrazumijeva složene motorne i glasovne tikove i može značajno ometati svakodnevni život djeteta.

Razlozi i trajanje tikova

Prolazni tikovi javljaju se najmanje četiri sedmice, ali nestaju unutar 12 mjeseci i najčešće su jednostavni i izazvani psihogenim uzrocima poput stresa. Hronični tikovi, naročito u sindromu Gilles de la Tourette, zahtijevaju medicinsku pažnju. Ovi pokreti nisu potpuno van kontrole djeteta, jer ih ono može privremeno suzbiti, ali se poslije javlja pojačani intenzitet tikova.

Liječenje tik poremećaja

U blagim slučajevima tikova nije neophodno liječenje, a roditelji mogu pomoći djetetu kroz tehnike relaksacije i upravljanja stresom. U težim ili hroničnim slučajevima koriste se psihoterapija, antistres programi i lijekovi poput dopaminskih antagonista (Haloperidol), tricikličkih antidepresiva i psihostimulansa. Takođe se preporučuju vježbe i psihomotorna reeducacija za poboljšanje kvaliteta života djece pogođene tik poremećajima.