Sve što treba znati o pneumotoraksu: simptomi, uzroci i savremeni načini lečenja

Šta je pneumotoraks?

Pneumotoraks predstavlja stanje u kojem se vazduh nalazi u pleuralnom prostoru zbog oštećenja pleuralne membrane (visceralne, parijetalne ili medijastinalne plućne maramice). Ovo može biti otvoreni, zatvoreni ili tenzioni pneumotoraks, pri čemu vazduh prodire u pleuralni prostor najčešće rupturom visceralne pleure. Kao posledica dolazi do kolapsa pluća, koji je obično unilateralan, a retko bilateralni. Gubitak plućnog volumena može biti opasan po život, naročito kod pacijenata sa respiratornom insuficijencijom.

Klasifikacija pneumotoraksa

Pneumotoraks se deli na tri osnovne vrste: spontani (koji može biti primarni i sekundarni), traumatski i jatrogenski. Spontani pneumotoraks nastaje bez prethodne traume i kod osoba koje nemaju evidentnu plućnu bolest. Traumatski pneumotoraks je posledica direktne traume grudnog koša, što može dovesti do oštećenja bronha, pluća ili plućne maramice.

Primarni i sekundarni spontani pneumotoraks

Primarni spontani pneumotoraks javlja se kod zdravih osoba bez poznatih plućnih bolesti, obično rupturom subpleuralnih blepsa u vrhu pluća. Patogeneza ovih blepsa nije potpuno razjašnjena, moguće su kongenitalne ili posledica zapaljenja. Obično se javlja kod mladih, visokih i mršavih muškaraca oko 20. godine života i češći je kod pušača. Sekundarni spontani pneumotoraks nastaje kao komplikacija hroničnih bolesti pluća, poput hronične opstruktivne bolesti pluća.

Epidemiologija i klinička slika

Primarni spontani pneumotoraks je češći kod muškaraca, sa incidencei od 18 do 28 na 100.000 kod muškaraca i od 1.2 do 6 na 100.000 kod žena godišnje. Obično pogađa osobe mlađe od 45 godina i češće je na desnoj strani. Klinički se manifestuje bolom u prsima i ubrzanim disanjem, a može proći i bez simptoma. Dijagnoza se postavlja na osnovu anamneze, fizikalnog pregleda i specifičnih nalaza na rendgenskom snimku grudnog koša.

Lečenje pneumotoraksa

Cilj lečenja je uspostavljanje negativnog pritiska u pleuralnom prostoru, što omogućava reekspanziju pluća. Najčešće se koriste metode torakalne drenaže i operativnog hirurškog zahvata, dok su ređe metode opservacije, mirovanja i aspiracije pljuvačke. Torakalni dren se obično postavlja u drugom interkostalnom prostoru i povezuje sa sistemom za aktivnu aspiraciju. Operacija se preporučuje kod stalnog curenja vazduha ili čestih recidiva, najčešće video asistiranom torakalnom hirurgijom (VATS) ili kroz torakotomiju.