Sve što trebate znati o astmi: uzroci, simptomi i savremeni načini lečenja astme

Šta je astma i kako nastaje?

Astma je hronična zapaljenska bolest disajnih puteva koja uzrokuje otežano disanje usljed opstrukcije bronhija, često reverzibilne. Bolest karakterišu poremećaji kao što su vizing, kašalj i dispneja, usljed pojačane reaktivnosti bronhijalnih puteva na različite nadražaje. Astma se uglavnom javlja u epizodama, sa periodima bez simptoma, a uzrok napada često je prisustvo alergena ili drugih provokativnih faktora.

Nasljeđe i faktori rizika

Genetska predispozicija ima značaj u razvoju astme, no samo prisustvo astme u porodici ne garantuje pojavu bolesti kod potomaka. Skolonost ka atopiji, odnosno genetska tendencija imunog sistema da reaguje na alergene, jedan je od glavnih faktora rizika, naročito kod djece. Alergijski rinitis i atopijski dermatitis često predhodno ukazuju na mogućnost razvoja astme. Ne izazivaju sve alergije astmu, ali su inhalacioni alergeni poput kućne prašine i polena često okidači bolesti.

Okidači napada astme

Napad astme može biti izazvan određenim lijekovima kao što su acetilsalicilna kiselina ili nesteroidni antiinflamatorni preparati, ali i faktorima iz okoline kao što su duvanski dim, zagađenje vazduha ili profesionalni iritanti poput prašine u industriji. Virusne infekcije disajnih puteva predstavljaju čest uzrok pogoršanja astme, naročito kod djece i odraslih tokom sezonskih bolesti.

Simptomi i klinička slika

Glavni simptomi su otežano disanje, vizing u grudima i kašalj, često udruženi u napadima koji se smjenjuju sa periodima bez smetnji. Tokom napada bolesnik diše ubrzano, osjeća nelagodu, često sjedi oslonjen na ruke da bi lakše disao, a nakon napada javlja se iskašljavanje guste sluzi. Napadi su najintenzivniji noću, obično između 2 i 4 sata ujutro.

Dijagnostika i liječenje

Dijagnoza se zasniva na anamnezi, fizikalnom pregledu i testiranju funkcije pluća. Cilj liječenja je kontrola simptoma i sprečavanje napada te očuvanje normalne funkcije pluća. Terapija se zasniva na primjeni antiinflamatornih lijekova i bronhodilatatora, gdje se preferira rana primjena liječenja upalne komponente bolesti. Važan je i stepenasti pristup terapiji, prilagođavanje lijekova i doza prema težini bolesti i postignutom uspjehu u kontroli.

Prevencija

Prevencija astme je moguća, naročito kod djece s porodičnom predispozicijom. Preporučuje se izbjegavanje pasivnog pušenja, kućne prašine, životinjskih alergena i drugih poznatih iritanata. Pravilna terapija pomaže smanjiti broj napada i omogućava normalan aktivan život, uključujući sportske aktivnosti. Kontrola bolesti uključuje izbor odgovarajućih lijekova, dugoročnu terapiju, liječenje akutnih napada i eliminaciju čimbenika rizika.