Sve što trebate znati o rikeciozama: uzroci, simptomi, dijagnoza i liječenje najčešćih bolesti poput pegavca i Q groznice

Uzrok nastanka rikecioza

Postoji preko 20 tipova patogenih rikecija, koje su nekada smatrane na granici između virusa i bakterija, a danas se klasifikuju kao bakterije. Njihov prirodni rezervoar je digestivni trakt insekata poput buva i vaši. Čovjek obolijeva kada slučajno uđe u lancu pacov-buva, krpelj-ovca. Izuzetak predstavlja Rickettsia prowazeki, gdje je čovjek jedini domaćin, a bolest se prenosi direktno čovjek-vaš-čovjek. Ulazna vrata infekcije su najčešće mikro oštećenja kože, dok kod Q groznice moguće je ulazak putem respiratornog trakta.

Klinička slika najčešćih rikecioza

Pegavac (typhus exanthematicus) uzrokuje Rickettsia prowazeki i prenosi se belim vašima. Nakon inkubacije od 10-14 dana pojavljuje se osip i teška tifozna bolest. Simptomi uključuju jaku temperaturu do 40 stepeni, bolove u mišićima i zglobovima, glavobolju, mučninu, povraćanje i crveno lice i oči. Drugi tifozni stadij karakterišu buncanje, razdražljivost, agresivnost i ospa koja ne zahvata lice, dlanove i tabane. Jetra i slezina su uvećane. Trajanje ovog stadija je oko 12-14 dana, a oporavak može trajati i do 30 dana.

Brill-Zinsserova bolest je ponovna pojava pegavca kod osoba koje su već imali infekciju. Bolest počinje iznenada visokom temperaturom, bolovima u mišićima i zglobovima, glavoboljom te nesanicom. Pojavljuje se i osip koji se širi na leđa i grudi, ali ne i na donje ekstremitete. Tok bolesti je blaži jer tifozni stadijum ne nastupa.

Q groznica uzrokuje rikecija Coxiella burnetii. Nakon 2-3 sedmice inkubacije sledi nagli porast temperature, groznica, bolovi u mišićima, jak umor i preznojavanje. Respiratorni simptomi kao što su suvi kašalj i oskudno iskašljavanje se javljaju krajem prve nedjelje. Kod polovine pacijenata može doći do intersticijske pneumonije i oštećenja jetre sa povišenim aminotransferazama. Ova bolest može dovesti i do komplikacija poput perikarditisa, miokarditisa, meningitisa i encefalitisa.

Dijagnoza i liječenje

Dijagnoza rikecioza se zasniva na epidemiološkim podacima, anamnezi, kliničkoj slici i laboratorijskim testovima, uključujući Weil-Welixovu serološku reakciju. Liječenje se uglavnom sastoji od antibiotika, prvenstveno tetraciklina i hloramfenikola. Uz to, primjenjuju se nadoknada tečnosti, vitamini i povremeno kortikosteroidi u simptomatskom liječenju.