Vantelesna oplodnja: Rizici i komplikacije kao što su OHSS i višestruke trudnoće nakon ART procedura

Vantelesna oplodnja i njen značaj

Zahvaljujući asistiranoj reproduktivnoj tehnologiji (ART), odnosno vantelesnoj oplodnji, širom svijeta je rođeno više od tri i po miliona beba. Od 1978. godine, kada je realizovana prva in vitro fertilizacija (IVF), tehnologija je neprestano napredovala i usavršavala se.

Rizici povezani sa ART-om

Ipak, uprkos napretku, nije moguće izbeći određene rizike i komplikacije. ART je omogućio mnogim parovima da dobiju potomstvo, ali je istovremeno povezan sa povećanim rizikom od urođenih anomalija, prevremenih porođaja i novorođenčadi sa manjom porođajnom težinom. Studije pokazuju da je rizik od krupnih malformacija ploda 1,3 puta veći kod djece rođene asistiranom reprodukcijom, a ukupna stopa urođenih anomalija se povećava za oko 30% u odnosu na prirodno začeće.

Najčešće komplikacije vantelesne oplodnje

Dve najčešće komplikacije tokom postupka vantelesne oplodnje su ovarijalni hiperstimulacioni sindrom (OHSS) i višestruke trudnoće.

Ovarijalni hiperstimulacioni sindrom (OHSS)

Tokom stimulacije jajnika hormonskim tretmanima nastoji se povećanje broja jajnih ćelija, ali to ponekad dovodi do OHSS-a. On se deli na tri stepena: lak, srednje težak i težak oblik. Blagi oblik izaziva nelagodnost poput napetosti trbuha i blage bolove, koji obično prolaze bez dodatne terapije u roku od 7 do 10 dana. Srednje teški oblici zahtevaju dodatne preglede i analize, dok se težak oblik javlja retko (jedan na 200 slučajeva) i zahtijeva hospitalizaciju zbog komplikacija kao što su velike ciste na jajnicima i izliv tečnosti u trbušnu i plućnu šupljinu.

Višestruke trudnoće

Da bi se povećala šansa za trudnoću, prilikom prenosa embriona često se implantira nekoliko zarad veće verovatnoće začeća. Ovo može rezultirati višestrukim trudnoćama — blizanačkim, trojkama ili višim brojem plodova — što je sama po sebi komplikacija ART-a jer nosi rizike za majku i plod, uključujući prevremene porođaje ili spontani pobačaj. Zbog toga se generalno maksimalno preporučuje transfer najviše tri embriona, dok transfer u fazi blastociste značajno smanjuje rizik od višestrukih trudnoća.

Vantelesna oplodnja i starost žene

Kod žena starijih od 50 godina rizici povezani sa trudnoćom, poput dijabetesa ili prevremenih porođaja, su slični kao kod žena starosti 42 godine ili mlađih, osim što su žene iz starije grupe sklonije visokim krvnim pritiskom. Važno je da pacijentkinje redovno prate svoje zdravlje. S godinama broj jajnih ćelija opada, ali mogućnost začeća i rađanja ostaje relativno stabilna. Mnoge klinike ograničavaju starosnu granicu za IVF između 50 i 55 godina, prvenstveno zbog pitanja o sposobnosti roditeljstva nakon rođenja deteta, a ne zbog smanjenih šansi za trudnoću.