Zubni kamenac: Kako nastaje, zašto je štetan i najbolji načini za njegovo uklanjanje i prevenciju

Šta je zubni kamenac?

Zubni kamenac predstavlja mineralizovani dentalni plak koji nastaje taloženjem mineralnih soli iz pljuvačke. Dentalni plak je mekana naslaga na zubima kojoj se kalcijum, fosfor i drugi minerali brzo talože u čvrstu strukturu. Kamenac se sastoji uglavnom od neorganskih materija (70-90%) poput kalcijuma, fosfora i magnezijuma, dok organski deo (10-30%) uključuje mukopolisaharide, lipide, epitelne ćelije, leukocite i ostatke hrane.

Proces formiranja zubnog kamenca

Zubni kamenac se formira u roku od 12 do 14 dana mineralizacijom dentalnog plaka, a na brzinu stvaranja utiču sastav i pH pljuvačke kao i oralna higijena. Kod osoba sa višim koncentracijama minerala u pljuvački kamenac se intenzivnije formira. Loša higijena usne duplje doprinosi nakupljanju plaka i stvaranju kiselog okruženja koje dodatno podstiče stvaranje kamenca. Također, starije osobe imaju tendenciju višeg taloženja zubnog kamenca nego djeca do devete godine života.

Gdje se zubni kamenac najčešće pojavljuje?

Zubni kamenac se najčešće formira na gingivalnoj trećini zuba, uz ivicu desni, naročito u blizini kanala velikih pljuvačnih žlijezda, kao što su lingvalna površina donjih sekutića i bukalna površina gornjih kutnjaka. On se također nakuplja na neravnim površinama plombi i kod loše postavljenih zuba, gdje ne dolazi do samočišćenja.

Zašto je zubni kamenac štetan i kako utiče na zdravlje desni?

Zubni kamenac štetno djeluje tako što mehanički pritiska desni izazivajući upalu (gingivitis) i stvara povoljne uslove za nakupljanje dentalnog plaka koji dodatno otežava oralnu higijenu. Kod pacijenata sa parodontopatijom, talože se konkrementi u parodontalnim džepovima, što pogoršava bolest, ubrzava propadanje tkiva i vodi ka gubitku zuba. Iz tih razloga neophodno je pravovremeno uklanjanje zubnog kamenca.

Kako ukloniti zubni kamenac i spriječiti njegovo formiranje?

Jednom formiran zubni kamenac ne može se ukloniti kod kuće već je potrebna profesionalna intervencija stomatologa koja se izvodi ultrazvučnim i ručnim instrumentima. Redovne kontrolne preglede preporučuje se obavljati najmanje dva puta godišnje. Prevencija uključuje redovno pranje zuba najmanje dva puta dnevno, korišćenje zubnog konca i izbjegavanje faktora rizika poput pušenja.