Virusni hepatitis A: simptomi, uzroci, faze bolesti i efikasna prevencija

Virusni hepatitis A - Uzrok i prenos infekcije

Virusni hepatitis A je akutno infektivno i zarazno oboljenje koje se odlikuje dispeptičkim simptomima i pojavom ikterusa, odnosno žuticom usled oštećenja jetrene funkcije. Uzročnik bolesti je hepatitis A virus, poznat kao Human enterovirus tip 72, koji pripada RNK virusima i pokazuje visoku otpornost na spoljne hemijske i fizičke uticaje. Izvor zaraze je oboljeli čovjek, koji je najzarazniji tri nedelje pre pojave ikterusa, dok se infektivnost smanjuje nakon njegovog pojavljivanja. Prenos virusa najčešće se odvija preko kontaminirane vode, hrane ili direktnim kontaktom.

Klinička slika i faze bolesti

Period inkubacije varira između 9 i 50 dana, najčešće traje od 15 do 30 dana. Hepatitis A može imati tipični ili atipični tok, uključujući anikterusnu ili asimptomatsku formu. Tipični tok bolesti se deli na tri faze: preikterusnu, ikterusnu i rekonvalescentnu.

Preikterusna faza počinje naglo sa simptomima intoksikacije poput malaksalosti, zamora, glavobolje i tegoba u stomaku. Pojavljuju se simptomi dispepsije – mučnina, povraćanje, slab apetit i bolovi ispod desnog rebarnog luka, praćeni dijarejom. Pored toga, javljaju se i gripoidni simptomi sa povišenom temperaturom i promenama na respiratornom traktu, kao i neurovegetativni simptomi poput vrtoglavice i smanjene koncentracije. U ovoj fazi menja se boja urina u tamnu, a stolica postaje aholična.

Ikterusna faza karakteristična je pojavom žutice na koži i sluzokoži, sa vrlo tamnim urinarnim izlučevinama i svetlom stolicom. Tegobe iz preikterusne faze se smanjuju, a jetra i slezina su često uvećane. Ova faza traje od sedam do četrnaest dana.

Rekonvalescentna faza označava povlačenje ikterusa i simptoma. Povećan je izlučaj urina, a uvećanje jetre i slezine se smanjuje. Trajanje ove faze može biti od jedan do dva mjeseca, zavisno od individualnog oporavka.

Dijagnoza i liječenje

Dijagnoza se postavlja na osnovu epidemioloških podataka i kliničkih znakova, a potvrđuje laboratorijskim testovima funkcije jetre i serološkim testovima kojima se određuje prisustvo virusa.

Lečenje je dijetalno i suportivno, uključuje odmor u postelji i patogenetsku terapiju za otklanjanje simptoma bolesti.

Prevencija virusnog hepatitisa A

Prevencija uključuje opšte higijenske mjere koje su slične onima za druge crevne zarazne bolesti. Specifične mere sprovedene su kroz pasivnu imunizaciju davanjem imunoglobulina prije ili nakon izlaganja virusu, kao i aktivnu imunoprofilaksu putem vakcinacije.