Atopijski dermatitis: Uzroci, simptomi, lečenje i prevencija hronične upalne bolesti kože

Šta je atopijski dermatitis?

Atopijski dermatitis, poznat i kao atopijski ekcem, predstavlja hroničnu zapaljensku bolest kože koja se manifestuje intenzivnim svrabom i suvoćom kože sklonoj iritacijama. Važno je naglasiti da ova bolest nije zarazna.

Uzroci nastanka atopijskog dermatitisa

Nije utvrđen jedinstveni uzrok nastanka, već se smatra da se radi o kombinaciji genetskih predispozicija, poremećaja imunološkog sistema i uticaja spoljašnjih faktora sredine. Genetika igra ključnu ulogu, posebno ako oba roditelja imaju oboljenje – tada je verovatnoća pojave bolesti kod deteta oko 81%, dok kod jednog roditelja iznosi 56%. Imunološki sistem kod obolelih proizvodi povećane količine alergenskih IgE antitela, dok je oštećen i lipidni sloj kože, što omogućava ulaz alergenima i pokreće imunološki odgovor.

Simptomi i klinički oblici atopijskog dermatitisa

Osnovni simptomi su suva koža i intenzivan svrab koji može onemogućavati san. Klinički oblici variraju u zavisnosti od uzrasta: eczema infantum kod novorođenčadi karakterišu crvenilo sa papulama i vlaženjem najčešće na licu; prurigo Besnier kod starije dece ima jasno izražene promene na pregibima ekstremiteta; dok se kod odraslih javljaju hronične promene i pruriginozni čvorići na različitim delovima tela.

Rizične grupe i statistika

Atopijski dermatitis pogađa između 10% i 30% dece u razvijenim zemljama, dok se kod odraslih javlja ređe. Broj obolelih od ovog oboljenja u porastu je poslednjih deset godina, sa 223 miliona registrovanih pacijenata globalno. Najveći broj obolelih su deca uzrasta 1–4 godine.

Veza atopijskog dermatitisa sa drugim oboljenjima

Atopijski dermatitis često prati astmu, alergijski rinitis i alergije na hranu, zajedno poznate kao atopijski marš. Takođe, povezan je sa većim rizikom od inflamatornih bolesti creva, reumatoidnog artritisa i alopecije areate. Atopijska trijada označava čestu pojavu ove tri bolesti zajedno.

Lečenje i preporuke

Lečenje podrazumijeva upotrebu lokalnih kortikosteroida u upalnoj fazi i naknadnu primenu emolijentnih krema. Također se koriste topikalni kalcineuronski inhibitori, antihistaminici za ublažavanje svraba, kao i fototerapija ili imunosupresivi u težim slučajevima. Važne su i promjene životnih navika: izbjegavanje dugog tuširanja, vruće vode, vunene i crno obojene odeće, kao i kozmetike sa iritantnim sastojcima. Hranu koja pogoršava stanje treba izuzeti samo nakon testiranja na alergiju.

Prevencija atopijskog dermatitisa

Potpuna prevencija je otežana zbog genetskih faktora, ali je moguće prevenirati upalne faze redovnom njegom kože odgovarajućim emolijentima i izbjegavanjem okidača. Dojilje dece sa visokim rizikom treba da izbjegavaju alergene poput kikirikija, orašastih plodova, jaja i kravljeg mleka.