Besnilo: Simptomi, prenos, dijagnoza i efikasne mjere prevencije protiv virusa besnila

Uzrok i prenos besnila

Uzročnik besnila je virus Rabiesa iz porodice Rhabdoviridae. Prirodni rezervoari virusa su divlje životinje poput lisica, vukova, pacova, jazavaca i tvorova. U našim krajevima, glavni prenosioci besnila na domaće životinje su vukovi i lisice koji, u potrazi za hranom, dolaze u seoska naselja i dolaze u kontakt sa psima. Virus se prenosi ugrizom zaraženih životinja ili putem slina koje dolaze u dodir s ranom ili oštećenom kožom čovjeka.

Klinička slika besnila

Nakon ugriza zaražene životinje, period inkubacije može trajati od nekoliko dana do više godina. Početni simptomi su nespecifični i uključuju malaksalost, glavobolju, umor, gubitak apetita i groznicu. Na mjestu ujeda često se javljaju bol i parestezije. Pacijenti mogu postati razdražljivi, uznemireni, depresivni i skloni bježanju iz svojih domova. Javljaju se nesanica, bol u grlu, povraćanje i proliv.

Bolest se potom razvija u dva oblika:

Furiozno besnilo – najčešći oblik sa psihomotornim nemirom, halucinacijama, promjenama ponašanja i hidrofobijom (strah od vode zbog grčeva prilikom pokušaja gutanja). Pacijenti obilno slinu, znoje se i stalno su u pokretu. Nakon 2-3 dana nastupaju paralize koje dovode do smrti u roku od 4-5 dana.

Paralitičko besnilo – sporiji tok bolesti sa dominantnom paralizom i depresivnim stanjima, bez psihomotornog nemira. Paralize počinju na području ugriza i postepeno zahvataju cijelo tijelo. Smrt nastupa usljed respiratorne insuficijencije.

Dijagnoza i liječenje

Dijagnoza se postavlja na osnovu epidemioloških podataka, kliničkih simptoma i laboratorijskih testova poput imunofluorescencije, ELISA testova i elektronske mikroskopije. Liječenje je isključivo simptomatsko i zasniva se na intenzivnoj njezi i kontroli konvulzija, uz mogućnost mehaničke ventilacije, ali ne utiče na ishod bolesti.

Prevencija besnila

Prevencija se bazira na vakcinaciji pasa i mačaka, kontroli i eliminaciji lutalica, te zaštiti osoba izložених riziku poput veterinara, laboratorijskih radnika i lovočuvara. Važna je i pravovremena obrada rana i sprovođenje sero- i vakcino profilakse nakon ugriza sumnjivih životinja.