Citodijagnostika: Ključna metoda za ranu dijagnozu karcinoma grlića materice i drugih tumora

Uvod u citodijagnostiku

Citodijagnostika je dijagnostička metoda zasnovana na mikroskopskom ispitivanju ćelija koje se spontano ljušte sa epitelnih površina ili se dobijaju aspiracijom iz različitih struktura poput cista ili tumora. Ovu metodu u kliničku praksu uveo je Papanikolaou 1943. godine, a njena primjena ima ključnu ulogu u otkrivanju bolesti grlića materice.

Tehnika uzimanja i analize uzorka

Prije kolposkopskog i ginekološkog pregleda, uzima se bris iz cervikalnog kanala i zadnjeg forniksa vagine korištenjem štapića sa vatom. Materijal se razmazuje na staklenu pločicu i fiksira u rastvoru 95% etanola i etra, nakon čega slijedi bojenje po Papanikolaou metodi i mikroskopski pregled.

Interpretacija nalaza

Pod mikroskopom se uočavaju deskvamirane epitelne ćelije (pločastog i cilindričnog epitela) i ekstraepitelne ćelije kao što su leukociti i mikrobiološki agensi. Vaginalni epitel mijenja strukturu pod uticajem hormona tokom menstrualnog ciklusa, što se odražava na morfologiju i vrstu ćelija.

Morfološki i numerički kriterijumi

Citohormonalna analiza zasniva se na prepoznavanju specifičnih ćelijskih promjena i numeričkim indeksima poput maturacionog indeksa, kariopiknotičkog i eozinofilnog indeksa. Ovi kriterijumi pomažu u procjeni hormonalnog statusa i prisustva patoloških promjena.

Važnost u ranom otkrivanju karcinoma

Citodijagnostika ima ključnu ulogu u ranoj detekciji malignih tumora grlića materice, omogućavajući otkrivanje bolesti u fazi bez simptoma. Promjene u jedru i citoplazmi ćelija služe kao jasni indikatori malignosti, dok se prisustvo eritrocita i nekrotičnih ćelija smatra indirektnim znakom maligniteta.

Klasifikacija citoloških nalaza

Prema Papanikolaou metodi, nalazi se dijele u pet grupa, od normalnih do onih sa raznim stepenima maligne transformacije. Iako kolposkopija i citologija mogu ukazati na moguću malignost, konačna dijagnoza se postavlja histološkim pregledom biopsije ili konizacije.

Dodatne primjene citodijagnostike

Pored grlića materice, citološki pregled se koristi i za dijagnostiku maligniteta drugih intraabdominalnih organa putem analize slobodne stomak tečnosti dobijene kuldocentezom.