Depresija kod adolescenata u Srbiji: Kako utiče na školski uspeh i mentalno zdravlje mladih

Pakao depresije u srcu obolelog

Depresivan čovjek se često opisuje kao „ličnost u rasulu“, pogođen gubitkom koji ruši njegov odbrambeni sistem neophodan za životne izazove. U dobu nesigurnosti i gubitka poznatih osnova, čovjek često traži sigurnost – i tada nastupa depresija. Još 1621. godine engleski pisac je zapisao: “Ako postoji pakao na zemlji, naći ćete ga u srcu depresivnog čovjeka!”

Depresija je drevna bolest, naziv potiče od latinskog termini depressio što znači pritisak ili udubljenje i predstavlja nedostatak svijesti o sopstvenoj moći djelovanja. Ovaj teški psihički poremećaj u psihijatriji karakterišu umor, bezvoljnost, gubitak interesa, nesanica, osjećaj tuge i beznadežnosti, te otežana koncentracija.

Rast depresije u svijetu i Srbiji

Svjetska zdravstvena organizacija upozorava da depresija pogađa 450 miliona ljudi i da je druga vodeća bolest po uzroku invaliditeta nakon kardiovaskularnih problema. Anksioznost i depresija čine oko 79% svih psihijatrijskih dijagnoza, a predviđa se dalji rast.

U Srbiji, depresija pogađa sve veći broj adolescenata. Prema Institutu za mentalno zdravlje, 25% djece koja traže psihijatrijsku pomoć boluje od depresije, a simptome ima oko 15-20% mladih. Depresija kod adolescenata usporava koncentraciju i smanjuje interes za učenje i društvene aktivnosti, što negativno utiče na školsku uspješnost.

Adolescencija i depresija

Adolescencija je složen period velikih promjena, uključujući fizičke, psihičke i socijalne. Tokom ovog perioda dolazi do odvajanja od djetinjstva i prilagođavanja novim životnim okolnostima, što može izazvati krize i teškoće. Kod nekih adolescenata, ove promjene izazivaju razvoj depresivnih poremećaja.

Istraživanje uticaja depresije na školski uspjeh

Intervjuisano je šest adolescenata sa Klinike za mentalno zdravlje u Nišu, starosti od 13 do 25 godina. Svi su iskusili ozbiljne simptome depresije koji su uticali na njihovu motivaciju, koncentraciju i akademski uspjeh. Većina ih je privremeno prekinula školovanje i osjećala je gubitak životnog cilja.

Jedna ispitanica je opisala početne simptome kao nesanicu i bezvoljnost, dok druga, sa 15 godina, zbog depresije čak i pokušala suicid. Iako su neki ispitanici ranije bili odlični učenici, depresija je značajno usporila njihov napredak i volju za učenjem.

Potrebna je pravovremena stručna pomoć

Depresija je izlječiva, ali zahtijeva pravovremenu i adekvatnu pomoć. Učešće nastavnika u razumijevanju i podršci depresivnim adolescentima je ključno jer depresija najčešće dovodi do smanjenja školskog uspjeha i socijalne izolacije. Porodični odnosi i okolina takođe igraju značajnu ulogu u razvoju i prevazilaženju depresije.

Zaključak

Ispitanici su pokazali da depresija blokira značajne količine energije, smanjujući ne samo intelektualnu aktivnost nego i želju za učenjem i životnim ciljevima. Ovo potvrđuje da depresija ozbiljno ugrožava mentalno zdravlje mladih i njihov školski uspjeh, zahtijevajući društvenu i stručnu pažnju za pravovremenu intervenciju i podršku.