Hepatična encefalopatija: simptomi, uzroci i najefikasniji načini liječenja jetrene insuficijencije

Šta je hepatična encefalopatija?

Hepatična encefalopatija je bolest mozga koja se javlja zbog akutne ili hronične jetrene insuficijencije. Postoji u dvije forme: endogena, koja nastaje kod akutne jetrene nekroze i ima visok stepen fatalnog ishoda, te egzogena, povezana sa cirozom jetre, koja ima bolju prognozu ali često recidivira.

Uzroci i mehanizmi nastanka

U cirozi jetre, toksini iz creva ulaze u krvotok i zbog oštećenja jetre se ne razgrađuju, već dospevaju direktno u sistemsku cirkulaciju, prelazeći krvno-moždanu barijeru i štetno djelujući na centralni nervni sistem. Glavni uzrok encefalopatije smatra se amonijak, ali i drugi otrovni metaboliti poput merkaptana, fenola i kratkolančanih masnih kiselina. Precipitacioni faktori uključuju gastro-intestinalno krvarenje, velike količine ascitne tečnosti, dehidrataciju, upotrebu alkohola i sedativa, kao i hranu bogatu proteinima.

Klinička slika i stadijumi bolesti

U prvim fazama bolesti javljaju se promjene u ličnosti i mentalnim funkcijama, zbunjenost, promijenjeno raspoloženje i motorička ukočenost. U drugom stadijumu bolesnik je pospan i prisutan je karakteristični tremor ruku zvan asteriksis. Treći stadijum donosi smanjen kontakt i dezorijentaciju, dok četvrti predstavlja duboku komu bez refleksa i svijesti.

Dijagnoza i liječenje

Dijagnoza se zasniva na kliničkoj slici, povišenom nivou amonijaka u krvi i EEG nalazima. Liječenje podrazumijeva redukciju ili privremeni prestanak unosa proteina, često parenteralnu ishranu, te primjenu lijekova poput neomicin sulfata, laktuloze i keto-analoga aminokiselina. Terapijski se koriste i flumazenil, plazmafereza i hemodijaliza, dok je u krajnjim slučajevima neophodna transplantacija jetre.