Hiperkalijemija: Uzroci, simptomi i efikasno lečenje povišenog kalijuma u krvi

Uvod u kalijum i njegov značaj

Kalijum predstavlja ključni intraćelijski katjon u ljudskom organizmu. Njegova koncentracija u plazmi varira između 3,8 i 4,7 mmol/L, dok se u ćelijama nalazi u znatno višem nivou, oko 150 mmol/L. Serumski kalijum pouzdano oslikava ukupni bilans kalijuma u telu. Primarna uloga u održavanju nivoa kalijuma pripada bubrezima, koji izlučuju preko 90% kalijuma putem urina, a ostatak se eliminiše stolicom.

Šta je hiperkalijemija?

Hiperkalijemija označava povišeni nivo kalijuma u organizmu i obično se simptomi javljaju kada koncentracija kalijuma prelazi 6,5 mmol/L. Ovaj poremećaj je čest kod pacijenata sa akutnom ili hroničnom bubrežnom insuficijencijom. Takođe, upotreba kalijum štedljivih diuretika kod osoba sa oslabljenom bubrežnom funkcijom može izazvati hiperkalijemiju.

Uzroci hiperkalijemije

Hipoaldosteronizam može doprineti povećanju kalijuma. Preveliki unos kalijuma može se desiti zbog intravenske administracije, transfuzija krvi ili visokih doza penicilina. Endogeni kalijum oslobađa se usled razaranja tkiva, na primer kod lizisa tumora, opekotina, oštećenja mišića, masovne hemolize, velikih hirurških intervencija ili gastrointestinalnog krvarenja.

Klinički simptomi

Hiperkalijemija izaziva neuromišićne poremećaje poput slabosti, trnjenja, gubitka refleksa, paralize i otežanog disanja. Kardiovaskularni simptomi uključuju usporen rad srca (bradikardiju) koja može preći u potpuni prestanak rada srca (asistoliju). Promene na EKG-u koreliraju sa težinom hiperkalijemije.

Postavljanje dijagnoze i lečenje

Dijagnoza hiperkalijemije se zasniva na prepoznavanju faktora rizika, kliničkih simptoma i EKG nalaza, uz potvrdu povišenog kalijuma u serumu. Lečenje može biti hitno ili dugotrajno. Akutni slučajevi sa kalijumom iznad 7 mmol/L ili EKG znacima hiperkalijemije zahtevaju brzu intervenciju. Cilj akutnog lečenja je zaštita srca - intravenska primena kalcijuma, premeštanje kalijuma u ćelije uz natrijum bikarbonat, insulin i glukozu, kao i smanjenje ukupnog kalijuma uz pomoć smola za izmenu katjona, diuretika ili dijalize.

Hronično lečenje, posebno kod uznapredovale bubrežne insuficijencije, podrazumeva ograničenje unosa kalijuma hranom i upotrebu diuretika koji deluju na Henlejevu petlju. Dodatno, dugotrajno lečenje može uključivati primenu smola za izmenu katjona kako bi se održao optimalan nivo kalijuma.