Juvenilni hronični artritis kod djece: simptomi, oblici bolesti i savremeni pristupi liječenju

Šta je juvenilni hronični artritis?

Juvenilni hronični artritis (JHA) nije jedno jedinstveno oboljenje, već skup različitih bolesti koje pogađaju zglobove djece mlađe od 16 godina. Definira se kao hronično, nesupurativno zapaljenje jednog ili više zglobova koje traje najmanje tri mjeseca, uz simptome boli, otoka i smanjene pokretljivosti.

Uzroci i faktori rizika

Etiologija JHA ostaje nepoznata, ali se smatra da i spoljašnji i unutrašnji faktori poput infekcija, genetskih predispozicija i imunoloških poremećaja mogu pokrenuti bolest.

Klinički oblici juvenilnog hroničnog artritisa

Prema početnim znakovima tokom prvih šest mjeseci, JHA se dijeli na tri glavna oblika:

Sistemski oblik

Javlja se kod 20-40% djece, najčešće u ranom uzrastu. Karakteristični simptomi su visoka temperatura do 40°C, osip na koži, uvećane limfne žlijezde, slezina i jetra, uz moguće upale srčane kese. Bolovi u zglobovima i zglobni otoci se razvijaju postepeno, a artritis zahvata koljena, zglobove ruku i stopala.

Poliartikularni oblik

Najčešći oblik koji izaziva destruktivno simetrično zapaljenje pet ili više zglobova. Prisutni su izraženiji bolovi nego kod sistemskog oblika, sa mogućim deformacijama zglobova i rijetkim vanzglobnim simptomima. Može se podijeliti na seropozitivni i seronegativni oblici, sa različitom težinom i prognozom.

Mono ili oligoartikularni oblik

Karakterizira ga zahvatanje jednog do četiri zgloba, bez temperature i sistemnih simptoma. Pogađa uglavnom zglobove donjih ekstremiteta, uz blage bolove i jutarnju ukočenost. Uključuje nekoliko podtipova s različitim ishodima i mogućim komplikacijama poput hroničnog iridociklitis.

Dijagnostika i liječenje

Dijagnoza se postavlja na osnovu trajanja simptoma duže od tri mjeseca, zapaljenja jednog ili više zglobova, uz isključenje drugih bolesti. Laboratorijski nalazi uključuju povećanu sedimentaciju, C-reaktivni protein, prisustvo reumatskog faktora i antinuklearnih antitijela, dok se radiološki snimci koriste za praćenje promjena.

Lečenje je kompleksno i obuhvata pravilnu njegu, ishranu, edukaciju porodice i nastavnika, fizioterapiju, medikamentoznu terapiju (nesteroidni antiinflamatorni lijekovi, glikokortikoidi, imunosupresivi) te ponekad hirurški zahvat. Cilj terapije je ublažiti simptome, spriječiti deformacije i poboljšati kvalitet života djece oboljele od juvenilnog hroničnog artritisa.