Kako prepoznati simptome krvnih ugrušaka i spriječiti moždani udar: savjeti kardiologa Milene Pandrc

Rizik od krvnih ugrušaka i sindrom hiperviskoznosti

Broj oboljelih od kardiovaskularnih bolesti raste širom svijeta, a time se povećava i interes za temu krvnih ugrušaka. Ass. dr Milena Pandrc, kardiolog sa Vojnomedicinske akademije u Beogradu, objašnjava da su osobe sa gustim krvnim prilikom sindroma hiperviskoznosti najpodložnije stvaranju tromba. Taj poremećaj usporava protok krvi, usljed čega ćelije kasnije dobijaju kiseonik i hranjive tvari. Najčešće su pogođeni stariji pacijenti, oni sa hematološkim bolestima, autoimunim oboljenjima poput lupusa, malignitetima, kao i osobe sa trombofilijom i genetskim predispozicijama.

Simptomi koji upozoravaju na tromb

Krvni ugrušak može izazvati lokalne i sistemske simptome. Lokalno, najčešće u dubokim venama potkoljenice, javlja se bol, otok, crvenilo i povećana temperatura kože, što ometa normalno hodanje i funkciju noge. Sistematski simptomi uključuju bol u grudima, opštu slabost i gubitak svijesti, koji upućuju na ozbiljne poremećaje srčanog rada. Ovi znaci zahtijevaju hitnu medicinsku reakciju.

Najčešće lokacije i komplikacije tromba

Tromb se najčešće pojavljuje u dubokim venama nogu, ali može zahvatiti i pluća, srce i mozak. Posebnu pažnju zahtijevaju stanja poput mezenterijalne tromboze u arterijama abdomena i tromboze krvnih sudova bubrega, koja može dovesti do otkazivanja bubrega. Moždani udar nastaje usljed ishemije ili krvarenja u mozgu, pri čemu tromb u krvnim sudovima mozga najčešće šteti usljed kardioembolizma, odnosno poremećaja rada srca kao što je atrijalna fibrilacija.

Efikasnost antikoagulantne terapije

Postoje stariji antagonisti vitamina K i noviji direktni oralni antikoagulanti. Studije pokazuju da noviji lijekovi imaju sličnu ili veću efikasnost i bolji sigurnosni profil. Ukoliko se redovno uzimaju, rizik od moždanog udara je minimalan, no nikada nije potpuno isključen. Dr Pandrc ističe da u praksi jedan od sto pacijenata može doživjeti ishemijski moždani udar uprkos terapiji, što je dio medicinskog iskustva.

Laboratorijska dijagnostika tromba

Za dijagnozu se traži kompletna krvna slika, INR i APTT testovi, koji prate stanje koagulacije i broj trombocita koji su ključni za stvaranje ugrušaka. Važne su i analize poput D-dimera i fibrinogena, no one su nespecifične i koriste se u kombinaciji sa kliničkim pregledom. Pregled liječnika obavezno prethodi ovim analizama.

Utjecaj životnih navika i genetike

Sedentarni način života znatno doprinosi stvaranju tromba usporavanjem protoka krvi, naročito kod predisponiranih osoba. Dugotrajna sjedenja na putovanjima mogu izazvati plućnu tromboemboliju. Iako zdrav način života smanjuje rizik moždanog udara, genetika igra značajnu ulogu. Redovna fizička aktivnost, pravilna ishrana, i izbjegavanje pušenja pomažu u očuvanju zdravlja krvnih sudova i lakšem oporavku od tromboembolijskih događaja.

Zaključak

Važan faktor u prevenciji kardiovaskularnih bolesti jesu kontrola tjelesne težine, prestanak pušenja, fizička aktivnost, te regulacija glikemije, lipida i krvnog pritiska. Iako ne možemo mijenjati genetiku, pravilnim načinom života smanjujemo rizike i poboljšavamo ishod liječenja.