Megaloblastna anemija: Uzroci, simptomi i efikasno liječenje nedostatka vitamina B12 i folne kiseline

Šta je megaloblastna anemija?

Megaloblastna anemija nastaje usljed smanjene sinteze DNK, najčešće zbog nedostatka vitamina B12 i/ili folne kiseline. Glavni uzroci ove anemije su neadekvatan unos ovih vitamina kroz ishranu (usled alkoholizma, narkomanije ili restriktivnih dijeta), povećana potrošnja u trudnoći, fazama ubrzanog rasta kod djece, hroničnim hemoliznim stanjima ili hemodijalizi, te problemi sa apsorpcijom poput insuficijencije unutrašnjeg činioca, tropskog sprua i bolesti tankog crijeva. Takođe su faktori rizika lijekovi poput metotreksata.

Izvori vitamina B12 i folne kiseline

Vitamin B12 se može naći u hrani životinjskog porijekla, kao što su jetra, riba, meso, jaja i mlečni proizvodi. Folna kiselina se najviše unosi kroz povrće i voće poput zelene salate, spanaća, kelja, pasulja, oraha, banana, limuna, pomorandže i dinje, a nalazi se i u jetri, bubrezima, žumancetu i kvascu.

Klinička slika i simptomi

Megaloblastna anemija se razvija postupno i obično počinje blagim malaksalošću, pojačanim zamaranjem, lupanjem srca i bledilom. Moguće su probavne smetnje poput gubitka apetita, nadimanja i proliva. Osjećaj pečenja jezika i gubitak ukusa su takođe česti simptomi. Pacijenti mogu iskusiti depresiju, poremećaje pamćenja, trnce i bockanje u ekstremitetima, bolove u nogama i teškoće pri hodu. Pojedini pate od oštećenja nervnog sistema sa smanjenim senzorijalnim funkcijama, pojačanim refleksima i neuobičajenim refleksnim odgovorima. Bolesnici su bledi i često vezani za krevet, a jezik im je gladak i sjajan. Disanje postaje otežano pri naporu, javlja se ubrzan rad srca i zvuk šuma na srcu, uz moguće uvećanje jetre i slezine.

Dijagnostika

Dijagnoza se postavlja na osnovu anamnestičkih podataka, kliničkog pregleda i laboratorijskih nalaza. Pregled periferne krvi pokazuje povećane veličine ćelija i megalocite. Analize kostne srži, nivoa vitamina B12 i folata u serumu, kao i specifični testovi poput Schillingovog i terapijski testovi potvrđuju nedostatak ovih vitamina.

Lečenje

Lečenje se zasniva na dopuni vitamina B12 i folne kiseline u dozi od 1 do 5 mg dnevno, a trajanje terapije zavisi od uzroka anemije. Tokom trudnoće, naročito u drugom i trećem trimestru, kod sideropenijske anemije preporučuje se suplementacija folne kiseline uz preparate gvožđa.