Neplodnost i uzroci infertiliteta: Detaljan vodič za dijagnozu i lečenje steriliteta kod parova

Šta je infertilitet?

Infertilitet ili neplodnost predstavlja nemogućnost ostvarenja trudnoće nakon godinu dana redovnih seksualnih odnosa bez zaštite. Ovaj problem je ozbiljan medicinski i socijalni izazov, koji pogađa oko 15% parova u reproduktivnom dobu. U skoro polovini slučajeva uzrok su trajna oštećenja reproduktivnih organa. Muški i ženski faktori učestvuju podjednako kao uzrok neplodnosti, dok kod 10% parova oba partnera doprinose problemu.

Uzroci muške i ženske neplodnosti

Muški faktori uključuju smanjenu ili izostalu proizvodnju spermatozoida, poremećaje u funkciji spermatozoida, varikocelu, hormonske i genetske poremećaje, te imunološke probleme. Ženski faktori se dele na ekstragenitalne, poput endokrinoloških i imunoloških poremećaja, i genitalne uzroke koji se određuju lokacijom oštećenja: vaginalni, cervikalni, uterini, tubarni i ovarijalni.

Vaginalni problemi javljaju se u oko 5% slučajeva i mogu biti povezani sa mehaničkim preprekama ili upalama. Cervikalni faktor uključuje upale koje su glavni razlog, a dijagnostiku i lečenje infekcija je neophodno pre dijagnostičkih procedura poput histerosalpingografije. Uterini problemi kao što su miomi i polipi javljaju se u 10% slučajeva. Ovarijalni faktor, prisutan u 20-25% slučajeva, često je povezan sa endometriozom, hormonskim disbalansima i zapaljenjima.

Najčešći uzrok kod žena je tubarni faktor koji se javlja u 45-50% slučajeva, najčešće usled upala izazvanih seksualno prenosivim bolestima kao što su hlamidija i gonokok. Endometrioza i priraslice su takođe značajni faktori tubarnog steriliteta.

Dijagnostika i lečenje

Postkoitalni test i kontakt spermatozoida sa cervikalnim mukusom koriste se za procjenu interakcije između sperme i cerviksa, dok serumski nivo progesterona potvrđuje ovulaciju. Ultrazvučni pregledi i histerosalpingografija su ključni za procenu uterinih i tubarnih faktora. Laparoskopija omogućava potpunu dijagnostiku i terapiju problema poput cista, endometrioze i adhezija.

Lečenje može biti konzervativno uz antibiotike, hormone i klimatsku terapiju, hirurško uklanjanje tumora i korektivni zahvati, ili kombinacija ovih metoda. Ukoliko konvencionalno lečenje ne uspe, preporučuje se in vitro fertilizacija kao sledeća opcija.