Parkinsonova bolest i sekundarni parkinsonizam: Simptomi, uzroci i najefikasniji tretmani za motoriku i psihičke funkcije

Parkinsonova bolest i ekstrapiramidna oboljenja

Parkinsonova bolest je značajan predstavnik ekstrapiramidnih poremećaja koji često pogađaju celokupnu motoriku, ali i psihičke funkcije, ozbiljno narušavajući svakodnevni život i socijalne kontakte pacijenata.

Etiologija sekundarnog parkinsonizma

Za razliku od Parkinsonove bolesti, sekundarni parkinsonizam ima različitu etiologiju i patologiju. Uzroci mogu biti infektivni (npr. AIDS, Creutzfeldt-Jakobova bolest), arterioskleroza, medikamentozni faktori (litijum, blokatori dopaminskih receptora), toksični agensi (ugljen monoksid, mangan, živa), vaskularni problemi (multiinfarktna stanja, Binswangerova bolest), trauma i druge bolesti poput poremećaja paratiroideje ili tumora mozga.

Za pojavu sekundarnog parkinsonizma neophodni su poresci nigro-strijatnog dopaminergičnog sistema, kao i određene predispozicije ili rana subklinička forma bolesti.

Klinička slika i simptomi

Glavni simptomi parkinsonizma su rigor, bradikinezija, tremor u mirovanju i poremećaj posturalnih refleksa. Pacijenti imaju karakterističan poguren stav sa ukočenim licem, usporenim pokretima i sitnim koracima. Rigor se oseća kao ujednačen otpor pri pasivnim pokretima, dok tremor može biti grub i nestaje tokom aktivnosti ili sna.

Pokreti kao što su mahanje rukama tokom hodanja i treptanje su redukovani. Poremećaji postura se manifestuju nestabilnošću i promenama u hodu, dok govor postaje monoton i nerazumljiv. Osim motoričkih deficita, pacijenti često imaju hiperhidrozu, curenje pljuvačke, kao i psihičke poremećaje poput depresije i demencije.

Lečenje Parkinsonove bolesti

Lečenje simptoma u ranim fazama može biti uspešno, ali ne zaustavlja progresiju bolesti. Levodopa je jedan od najsnažnijih lekova koji povećava nivo dopamina u mozgu. Dopaminergički agonisti (braokriptin, apomorfin, pramipeksol, ropinirol) stimulišu receptore i koriste se samostalno u početku, a kasnije u kombinaciji sa levodopom.

Inhibitori MAO i COMT (deprenil, entakapon) usporavaju razgradnju dopamina i produžavaju delovanje levodope. NMDA antagonisti (amantadin, memantin) se primenjuju kao monoterapija ili u kombinaciji sa levodopom. Hirurški tretman i ugradnja stimulatora koristi se kod pacijenata koji ne reaguju na lekove ili imaju nekontrolisane pokrete.

Za sekundarni parkinsonizam leči se i osnovno oboljenje koje je izazvalo stanje.