Pertusis (magareći kašalj): Uzročnik, simptomi, komplikacije i efikasna vakcinacija

Uzrok bolesti i prenos

Bolest izaziva gram-negativna bakterija Bordetella pertussis. Izvor zaraze je izuzetno bolestan pojedinac, koji je zarazan u periodu od dvije do četiri nedelje od početka simptoma. Prenosi se kapljičnim putem preko sluzokože respiratornog sistema. Najčešće obolijevaju djeca predškolskog uzrasta između 1 i 5 godina, kao i odojčad.

Klinička slika i stadijumi bolesti

Nakon inkubacionog perioda od 7 do 14 dana, bolest se razvija kroz tri faze:

Kataralni stadijum odlikuje se suhim, neproduktivnim i upornim kašljem bez povišene temperature, koji traje oko sedmicu i postepeno se pojačava, naročito noću.

Stadijum zacenjivanja karakterističan je po paroksizmalnom, spazmodičnom kašlju u napadima praćenim zacenjivanjem. Napadi se pojačavaju noću i mogu biti izazvani hranjenjem, hladnim vazduhom ili uzbuđenjem. Svaki napad traje oko 1-2 minuta, sastoji se od dubokog udaha, praćenog isprekidanim izdahom i zviždajućim zvukom zbog spazma larinksa i glotisa, koji podsjeća na magareći kukurikan. Nakon napada, dijete iskašlje malo ljepljive sluzi, često uz povraćanje, izraženih pratećih simptoma kao što su suzne oči, crveno lice i isplažen jezik (facies pertussica). Ovaj stadijum traje od dvije do tri sedmice.

Rekonvalescentni stadijum donosi postepeno smanjenje intenziteta i učestalosti zacenjivanja, bez povraćanja, a bolesnik se oporavlja i ponovo normalno hrani i spava. Ukupno trajanje bolesti može biti od dvije do četiri sedmice.

Komplikacije bolesti

Mogu se javiti bakterijske komplikacije poput bronhopneumonije, mehaničke komplikacije usljed povećanog intrakranijalnog pritiska kao što su krvarenja u oku, mozgu i uhu, kao i intraabdominalne i intratorakalne komplikacije poput kila, prolapsa rektuma, emfizema pluća i pneumotoraksa. Neuralne komplikacije uključuju kome, konvulzije, pareze, paralize i encefalitis.

Dijagnostika i liječenje

Dijagnoza se postavlja na osnovu anamneze, kliničke slike, laboratorijskih analiza, rendgenskog snimka pluća, izolacije bakterije i seroloških testova. Liječenje se sastoji od primjene antibiotika tokom 14 dana, uz podršku simptomatske terapije koja uključuje fenobarbiton, solbutamol i kortikosteroide. U najtežim slučajevima indikovana je intubacija i mehanička ventilacija.

Prevencija

Prevencija pertusisa zasniva se na obaveznoj vakcinaciji, koja je najefikasniji način kontrole i sprečavanja širenja bolesti.