Plućna tromboembolija: simptomi, rizici i veza sa COVID-19 koje morate odmah prepoznati

Šta je plućna tromboembolija?

Plućna tromboembolija (PTE) nastaje kada tromb iz venskog sistema, najčešće dubokih vena nogu, migrira u plućne arterije i delimično ili potpuno ih zaustavi. Plućna tromboembolija je treći uzrok smrti u savremenom dobu i često stoji iza nenadnih, nedijagnostikovanih smrti. Proces počinje stvaranjem tromba—tromboza—usljed kombinacije povrede zida krvnog suda, hiperkoagulabilnosti i zastoja krvi.

COVID-19 i tromboza

COVID-19 infekcija podstiče sve faktore za nastanak tromboze. SARS‑CoV‑2 spike protein oštećuje endotel i izaziva upalu, uz porast citokina (IL‑6) i aktivaciju komplementa (C5b‑9). Hiperkoagulabilnost se manifestuje povišenim faktorima VIII, fibrinogenom i NETs neutrofila, dok hiperviskoznost dodatno pogoršava stazu krvi. Zbog toga je rizik od tromboze i plućne tromboembolije kod COVID-19 povišen.

Simptomi, dijagnostika i prevencija

Simptomi plućne tromboembolije uključuju iznenadan bol u grudima, ubrzan rad srca, nedostatak daha, znojenje, ponekad iskašljavanje krvi i srušavanje. Dijagnostika obuhvata EKG, EHO srca, kolor‑Dopler vena nogu, D‑dimer, CT angiografiju i scintigrafiju. Rana dijagnoza i pravovremeno lečenje smanjuju smrtnost. Prevencija se oslanja na identifikaciju faktora rizika (imobilizacija, hirurški zahvati, trudnoća, gojaznost, tumori, nasledne trombofilije, oralni kontraceptivi) i primenu adekvatne profilakse protiv tromboze.