Sve što morate znati o HIV-u: Prenos, simptomi, dijagnoza i najsavremenije metode lečenja HIV/AIDS-a

Osnovne karakteristike HIV virusa

Humani imunodeficijentni virusi (HIV-1 i HIV-2) pripadaju rodu Retrovirusa, porodici Lentaviridae. Virus ima dvolančanu RNK, proteine jedra, enzime poput reverzne transkriptaze i HIV polimeraze, 9 gena, kao i lipoproteinski omotač. Njegova veličina varira između 100 i 125 nanometara. HIV je osetljiv na kiseline i baze, ali je relativno otporan na ultraljubičasto zračenje.

Načini prenošenja HIV-a

Izvor infekcije su osobe inficirane HIV-om, koje su infektivne tokom cele bolesti ili kao virusonoše. Virus se prenosi kroz telesne tečnosti, naročito krv, sekret seksualnih organa, majčino mleko, likvor i pljuvačku. Seksualni odnosi bez zaštite (homoseksualni, heteroseksualni ili biseksualni) predstavljaju najveći rizik, pa je pravilna upotreba kondoma ključna preventivna mera. HIV se može preneti i parenteralno, putem transfuzije krvi, korišćenja zajedničkih igala kod narkomana, medicinskih intervencija, tetoviranja ili kozmetičkih tretmana. Kontakt sa zaraženom krvlju kroz povrede na koži takođe je rizičan. Prenos sa majke na dete može se desiti tokom trudnoće, porođaja ili dojenja.

Patofiziologija i tok bolesti

HIV inficira T pomoćničke limfocite, ključne ćelije imunskog sistema. Virus koristi ove ćelije da se replicira, pritom uništavajući ih, što polako dovodi do opadanja imunog sistema. Proces se sastoji od četiri faze: primarne infekcije, klinički asimptomatske faze, simptomatske infekcije i konačnog prelaska u AIDS. Primarna faza može proći asimptomatski ili sa simptomima sličnim gripu. Klinički asimptomatska faza može trajati i do deset godina. Kako virus napreduje, imunski sistem gubi bitku, pojavljuju se oportunističke bolesti i tumor koji ukazuju na razvoj AIDS-a.

Simptomi i dijagnostika

Simptomi uključuju dugotrajni umor, suvi kašalj, uvećane limfne čvorove, noćno znojenje, gubitak težine i druge znake. Dijagnoza se postavlja laboratorijskim testovima – direktnim (PCR, izolacija virusa) i indirektnim testovima na antitela (ELISA, Western blot).

Terapija i prevencija

Lečenje HIV-a i AIDS-a podrazumeva antiretrovirusnu terapiju (HAART), koja kombinuje više lekova za dugotrajno suzbijanje virusa. Iako se HIV ne može izlečiti, pravilno lečenje znatno produžava životni vek pacijenata. Terapija zahteva striktno pridržavanje režima, jer virus može mutirati i razviti otpornost. Prevencija uključuje izbegavanje rizičnih ponašanja, redovnu upotrebu kondoma i neupotrebu zajedničkih igala.