Sve što treba da znate o gripu: Simptomi, uzročnici, prenos i efikasna prevencija vakcinom

Šta je grip i kako se manifestuje?

Grip je akutna virusna infekcija respiratornog sistema, praćena povišenom temperaturom, glavoboljom, bolovima u mišićima i zglobovima, bolom u grlu i kašljem. Ova bolest je poznata i u našem narodu od davnina. Velike pandemije gripa zabeležene su 1889., 1918., 1957. i 1968. godine, sa značajnim posledicama na zdravlje stanovništva. Virusi gripa koji su izazvali pandemije 1957. i 1968. godine imali su genske segmente vrlo slične virusu ptičjeg gripa.

Klinička slika gripa

Kašalj je uglavnom težak i može trajati duže, ali simptomi obično nestaju u roku od 3 do 7 dana. Grip može izazvati prehladu, bronhitis, virusnu pneumoniju ili druge akutne respiratorne bolesti. Ponekad se javljaju i gastrointestinalni simptomi poput mučnine, proliva i povraćanja, naročito kod djece. Dijagnoza je sigurnija tokom epidemija, dok je teško detektovati grip kod sporadičnih slučajeva. Tokom velikih epidemija povećava se smrtnost zbog komplikacija, naročito kod starijih osoba, hroničnih plućnih i srčanih pacijenata, dijabetičara, bubrežnih bolesnika i osoba sa oslabljenim imunitetom.

Uzročnici i njihova mutacija

Postoje tri tipa virusa gripa: A, B i C. Tip A ima podtipove vezane za epidemije i pandemije, tip B izaziva regionalna i epidemijska širenja, dok tip C dovodi do sporadičnih i lokalnih epidemija. Virus gripa često mutira, naročito tipovi A i B, stvarajući različite varijante nazvane prema mestu i godini izolacije. Novi tipovi nastaju samo kod tipa A, što može dovesti do pandemije. Male izmene gena, nazvane antigenski drift, javljaju se kod oba tipa i rezultat su rekombinacije antigena iz ljudskih, svinjskih i ptičjih virusa.

Putevi prenosa i inkubacija

Glavni način prenošenja gripa je vazdušni (kapljični), naročito u zatvorenim, gustim prostorima. Virus se može preneti i direktnim kontaktom sa sekretima obolelih jer je otporan u uslovima niske temperature i vlage. Inkubacioni period traje od 1 do 3 dana, a zaraznost je prisutna od 3 do 5 dana kod odraslih, i do 7 dana kod djece, od pojave prvih simptoma. Zarazan može biti i do 24 sata pre pojave simptoma.

Lečenje i prevencija

Lečenje gripa je simptomatsko. Prevencija se zasniva na edukaciji stanovništva o značaju lične i opšte higijene, smanjenju prenosa putem kašljanja i kašlja. Najvažnija mjera prevencije je vakcinacija mrtvom vakcinom, dostupnom čak i za djecu stariju od dve godine. Posebne preporuke za vakcinaciju postoje za hronične bolesnike, starije osobe i zaposlene u javnim službama poput zdravstvenih radnika, policije i vojske. Prva vakcinacija se obavlja sa dve doze, dok za one koji su ranije vakcinisani dovoljna je jedna doza. Kontraindikacije uključuju povišenu temperaturu, druge zarazne bolesti i alergije na jaja ili druge sastojke vakcine.