Sve što treba da znate o gripu: Virusi influenzae, simptomi, prenošenje i vakcinacija

Virus influenzae – Osnovne karakteristike

Virusi influenzae tipova A, B i C spadaju u RNK viruse roda Orthomyxovirusa i familije Orthomyxoviridae. Razlikuju se po nukleoproteinima na površini, koji često mutiraju, stvarajući nove antigene varijante na koje populacija nema antitela. Njihov genom je jednolančana i segmentirana RNK. Virusi posjeduju dvoslojni lipidni omotač sa dva tipa glikoproteinskih nastavaka. Mutacije dovode do pojave novih serovarijanti, što može uzrokovati epidemije ili pandemije. Epidemije se obično javljaju na svakih 2-3 godine, dok pandemije nastaju u periodu od 10-20 godina.

Prijenos virusa i rezervoari

Za influencu tip A rezervoari su ljudi i životinje, dok je za influencu tip B isključivo čovjek, što znači da se ovaj oblik bolesti prenosi samo s osobe na osobu. Glavni izvor infekcije je nazofaringealni sekret, a prenos se odvija kapljičnim putem preko sluzokože gornjeg respiratornog trakta.

Klinička slika i simptomi gripa

Grip ili influenca je akutna i jako zarazna bolest izazvana virusima tipova A i B. U početku dominiraju simptomi toksemije, poput visoke temperature, jake glavobolje, bolova u mišićima i zglobovima, gubitka apetita i ponekad povraćanja. Respiratorni simptomi, kao što su kijavica, gušobolja i kašalj, javljaju se kasnije. Nakon inkubacije od 1 do 3 dana, bolest počinje naglo visokim temperaturama do 40 stepeni, koje traju 3 do 5 dana, uz intenzivne glavobolje u području čela i bolove u mišićima. Apetit je značajno smanjen, a mogući su i probavni simptomi poput povraćanja ili proliva. Kašalj je u početku suv i često praćen bolovima zbog upale disajnih puteva. Tokom pregleda se može uočiti pletoričnost lica, crvenilo i otok sluzokože, te upala tonzila i konjunktivitisa. Kod blažih oblika, temperatura i simptomi traju oko 3 do 5 dana, a bolest se završava u roku od 7 do 10 dana. Influenza tip C ne izaziva bolesti kod ljudi.

Dijagnoza i liječenje

Virus se može izolovati iz uzorka nazofaringealnog i gušnog sekreta, a kultivacija se obavlja na pilećem embrionu. Serološke metode kao što su ELISA, RIH, RVK i imunofluorescencija pomažu u potvrđivanju dijagnoze. Liječenje uključuje mirovanje i simptomatsku terapiju, kao što su antipiretici, antitusici, inhalacije i unos toplih napitaka zajedno sa vitaminom C. Antibiotici su rezervisani za slučajeve bakterijskih superinfekcija. Novi antivirusni lijekovi poput oseltamivira su efikasni protiv svih subtipova influencе A i B.

Prevencija i vakcinacija

Najefikasnija preventivna mjera protiv gripa je vakcinacija. Preporučuje se starijim osobama, djeci i odraslima sa hroničnim plućnim, kardiovaskularnim, bubrežnim, metaboličkim i malignim bolestima. Vakcina je kontraindikovana kod osoba koje su alergične na jaja.