Sve što treba da znate o urođenom iščašenju kuka: dijagnostika, terapija i rani znakovi za pravovremenu reakciju

Šta je urođeno iščašenje kuka?

Urođeno iščašenje kuka predstavlja kompleksnu malformaciju lokomotornog sistema koja varira od labave i nestabilne kapsule do potpunog iščašenja sa glavom butne kosti van deformisane čašice. Postoji i ređa teratološka luksacija, koja se javlja rano tokom intrauterinog razvoja, karakterizovana potpunim iščašenjem, jakim kontrakturama i nemogućnošću manuelne repozicije. Najčešći oblik je tipično iščašenje koje može nastati intrauterino, pri porođaju ili nakon rođenja i može se manifestovati kao nestabilan kuk, subluksacija ili luksacija.

Kakvi su simptomi i ko je najugroženiji?

Čak i blagi oblici iščašenja imaju tendenciju progresije do potpune luksacije. Displazija kuka označava razvojnu abnormalnost kuka koja uključuje deformitete čašice, glavice butne kosti, kapsule, ligamenata i mišića. Glava butne kosti u iščašenom kuku je potpuno izvan čašice, obično postavljena superolateralno. Subluksacija karakteriše poremećen kontakt glave i čašice, gde glava nije u pravilnom položaju, ali i dalje ima kontakt sa čašicom. Devojčice od 3 do 5 godina češće obolijevaju, a bolest je deset puta učestalija kod djece rođene karličnim položajem.

Uzroci i faktori rizika

Etiologija urođenog iščašenja kuka nije u potpunosti razjašnjena. Glavni patogenetski faktor je labavost i slabost kapsule i ligamenata, dok se nekad verovalo da je primarni uzrok displazija acetabuluma, što se sada smatra posledicom bolesti. Genetski faktori, intrauterina malpozicija i uticaji sredine doprinose nastanku poremećaja.

Dijagnostika i rani simptomi

Fizikalni pregled zavisi od uzrasta i stepena bolesti. Rana dijagnoza se bazira na otkrivanju nestabilnosti kuka, pri čemu je pozitivan Barlowljev test kod novorođenčadi patognomoničan. Ovaj test uključuje pokušaj da se glava butne kosti dislocira iz čašice uz taktilni i zvučni signal. Ortolanijev test koristi se za potvrdu iščašenja kroz repoziciju glave butne kosti u čašicu, što je praćeno taktilnim ili zvučnim znakom. Ograničenje abdukcije, naročito ako je nesimetrično, može upućivati na prisustvo bolesti.

Važnost rane dijagnostike i liječenja

Sva novorođenčad treba da prođu ortopedski pregled, posebno ona rođena karličnim položajem ili sa pozitivnom porodičnom anamnezom. Rana ultrazvučna dijagnostika omogućava pravovremeni početak terapije. Cilj lečenja je redukcija i održavanje glavice u čašici dok se stanje ne normalizuje. Najefikasnija terapija počinje u neonatalnom periodu ili ranom dobu odojčeta. U slučaju kontraktura, primjenjuju se postupne trakcije i aparati poput Pavlikovog, Hilgenreinerovog ili Freljinog, a u težim slučajevima gipsana imobilizacija. Kod starije djece konzervativno liječenje je manje uspješno, pa se preporučuje hirurška intervencija, uz precizno razmatranje indikacija i vremena operacije.