Sve što trebate znati o akutnom i herpetičnom stomatitisu: Uzroci, simptomi i efikasno liječenje oralnih infekcija

Akutni katarrhalni stomatitis

Akutni katarrhalni stomatitis je zapaljenje oralne sluznice koje najčešće uzrokuju bakterije kao što su streptokoke, Neisseria catarrhalis i Diplococcus pneumoniae. Intaktna sluznica sa intenzivnom keratinizacijom djeluje kao prirodna barijera protiv bakterijske invazije. Međutim, hemijski, mehanički i termički faktori koji oštećuju površinski sloj sluznice mogu dovesti do razvoja bolesti. Opšte bolesti koje umanjuju otpornost tijela, naročito u uslovima loše oralne higijene, dodatno doprinose pojavi stomatitisa.

Ovo oboljenje zahvata cijelu sluznicu usta, uključujući i gingivu. Počinje oštećenjem epitela i njegovim ljuštenjem. Zbog izražene hiperemije, oboljela područja postaju intenzivno crvena, dok sluznica biva otečena. Na obrazima i jeziku mogu se vidjeti otisci zuba, jezik je obložen, a usne blago uvećane. Gingiva je upaljena, interdentalne papile su natečene i lako krvare. Česta je pojačana lučenje pljuvačke (hipersalivacija) i zadah iz usta (fetor ex ore). Regionalni limfni čvorovi su uvećani i bolni. Temperatura može biti blago povišena, apetit slab, a bolovi se pogoršavaju prilikom jela i govora. Pacijenti često osjećaju trulež ili gorčinu u ustima.

Lečenje podrazumijeva uklanjanje svih nadražujućih faktora i temeljnu sanaciju usne šupljine, uz primjenu blagih antiseptika. Antibiotici se propisuju na osnovu antibiograma.

Aftozni stomatitis (afte)

Afte su eksudativni stomatitis i manifestuju se pojavom jednog ili više ulkusa na sluznici koji se ponavljaju u različitim intervalima. Njihova tačna etiologija nije poznata. Prije pojave ulkusa javlja se pečenje i osjećaj hrapavosti sluznice, koja je na tom mjestu otečena i crvena. U centru eritematoznih promjena nastaje nekroza i formira se ulkus okruglog ili ovalnog oblika, jasno okružen crvenim prstenom, a dno ulkusa je prekriveno fibrinom.

Ove lezije su izuzetno bolne, naročito pri govoru, jelu i pokretima mišića. Afte često recidiviraju, a remisije mogu trajati različito dugo. Recidivi nastaju iznenada i prate ih hipersalivacija, otok regionalnih limfnih žlijezda, povišena temperatura i groznica. Terapija uključuje uklanjanje iritacija poput karioznih zuba i oštrih ivica, te upotrebu blagih dezinfekcionih sredstava.

Herpetični stomatitis

Herpetični stomatitis izaziva virus herpes simplexa, najčešće kod djece. Nekoliko dana prije pojave promena u ustima javlja se malaksalost, glavobolja, uvećani limfni čvorovi, gastrointestinalne smetnje i groznica. U početku se pojavljuju crvenilo i otok gingive sa krvarenjem. Nakon toga formiraju se vezikule koje brzo pucaju, stvarajući jasno ograničene erozije, najviše na jeziku.

Erozije se šire i produbljuju stvarajući žućkasto-sive bolne ulkuse. Njihovo spajanje može dovesti do velikih površina pokrivenih nekrotičnim krpama. Gingiva je vrlo crvena i krvari lako. Bolovi su intenzivni, uz hipersalivaciju, što može otežati unošenje hrane kod djece i uzrokovati dehidraciju. Moguća je i sekundarna infekcija. Terapija uključuje ispiranje ustiju blagim sredstvima poput vodenog peroksida i kalijum permanganata, vitaminsku terapiju i simptomatsko liječenje, uz antibiotike radi sprječavanja sekundarne infekcije.