Sve što trebate znati o aneurizmama abdominalne aorte: uzroci, dijagnoza, liječenje i rizici rupture

Aneurizme i njihove vrste

Aneurizme predstavljaju lokalizovano proširenje arterije najmanje 1,5 puta u odnosu na normalni dijametar. Mogu biti sakularne ili fuziformne, dok su susedni arterijski segmenti normalne veličine. Difuzna dilatacija naziva se ektazija, a arteriomegalija predstavlja dilataciju više arterijskih segmenata, često uz višestruke aneurizme.

Aneurizme abdominalne aorte (AAA)

AAA su odgovorne za veliki broj smrtnih slučajeva, posebno kod muškaraca starijih od 60 godina. Učestalost AAA raste sa godinama i češća je kod muškaraca nego kod žena. Najčešće su smeštene infrarenalno i često su praćene aneurizmama ilijačnih arterija.

Patofiziologija AAA

Razvijaju se kao posledica degenerativnih promena u arterijskom zidu, najčešće povezane sa aterosklerozom, ali uz složenije mehanizme uključujući inflamaciju, razgradnju elastina i kolagena, poremećaj ravnoteže proteinaza i inhibitora, te uticaj hemodinamskih sila.

Faktori rizika i nasljednost

Glavni faktori rizika su hipertenzija, pušenje, starost i porodična anamneza. Muškarci imaju značajno veću incidenciju, dok žene obično razvijaju aneurizme kasnije. Porodični slučajevi povećavaju rizik i učestalost rupture.

Dijagnoza

Većina AAA je asimptomatska, no nagli bol u trbuhu ili leđima uz hipotenziju i pulsirajuću masu može ukazivati na rupturu. Fizikalni pregled ima ograničenu osjetljivost, pa se dijagnoza potvrđuje ultrazvukom, kompjuterizovanom tomografijom ili magnetnom rezonancom.

Liječenje

Elektivna reparacija aneurizmi obično se razmatra za promjer veći od 5 cm ili pri brzom rastućem aneurizmu. Opcije su otvorena hirurgija i endovaskularna reparacija stent-graftom. Hitna operacija potrebna je kod rupture, iako je mortalitet visok.

Komplikacije i prognoza

Ruptura AAA predstavlja životno ugrožavajuće stanje s visokom stopom smrtnosti. Takođe, moguće su komplikacije kao što su infekcije grafta, ishemija, srčane i plućne komplikacije. Preoperativna procjena kardijalnog rizika ključna je za smanjenje mortaliteta.

Zaključak

Praćenje i rano otkrivanje AAA su ključni jer veća aneurizma i pridruženi faktori rizika povećavaju mogućnost rupture. Liječenje treba biti individualizirano, balansirajući rizike od operacije i rupture, kako bi se postigao optimalan ishod.